Rupaliparda.com https://rupaliparda.com Assamese Films News: Latest News and Updates on Assamese Films at Rupaliparda.com Mon, 11 May 2026 05:25:24 +0000 en-US hourly 1 https://i0.wp.com/rupaliparda.com/wp-content/uploads/2019/06/favicon.png?fit=32%2C32&ssl=1 Rupaliparda.com https://rupaliparda.com 32 32 163073109 হোমৱ’ৰ্ক | অহা ১৫ মে’ত চিত্ৰগৃহত | –উৎপল মেনা https://rupaliparda.com/archives/33079 https://rupaliparda.com/archives/33079#respond Mon, 11 May 2026 05:23:48 +0000 https://rupaliparda.com/?p=33079 হোমৱ'ৰ্ক | অহা ১৫ মে’ত চিত্ৰগৃহত | --উৎপল মেনা 3

“হোমৱ’ৰ্ক” — মুক্তিৰ তাৰিখ ঠিক হ’ল! অহা ১৫ মে’ত চিত্ৰগৃহত মুক্তি পাবলগীয়া চিনেমাখনৰ বিষয়বস্তু– “শিশুৰ মনস্তাত্ত্বিক পৰিস্থিতি আৰু পিতৃ-মাতৃৰ দায়বদ্ধতা”। পৰিচালক অচিন্ত শংকৰৰ পৰিচালনাৰে নিৰ্মিত চিনেমা খনৰ (আমি চোৱা) প্ৰ’মো আৰু গীত দুটাৰ মাজত স্পষ্ট– শিক্ষাৰ নামত, হোমৱৰ্কৰ অজুহাতত, আমি কিশোৰ মনবোৰক যন্ত্ৰলৈ ৰূপান্তৰ কৰি পেলোৱা নাইতো?
[শিশু-কেন্দ্ৰিক চিনেমাৰ মূল শক্তি– সমাজক শিশুৰ অনুভৱৰ ভিতৰৰ পৰা চাবলৈ শিকায়। এখন সফল শিশু চিনেমা কেৱল শিশু চৰিত্ৰক কেন্দ্ৰ কৰি আগবাঢ়া কাহিনীতে শেষ নহয়। শিশুমনৰ ভয়, নিঃসঙ্গতা, কল্পনা, চাপ, আকাংক্ষা আৰু সমাজৰ সৈতে তাৰ সংঘাতৰ এক নান্দনিক আৰু মনস্তাত্ত্বিক ভাষ্য “সফল শিশু চিনেমা” দেখা যায়।] ডাঙৰ মানুহে যিবোৰ বিষয় “স্বাভাৱিক” বুলি মানি লয়– যেনে, (“হোমৱ’ৰ্ক চিনেমা খনত) অতিৰিক্ত শিক্ষাৰ চাপ, ফলাফলমুখী মানসিকতা, বা নিয়ন্ত্ৰিত শৈশৱ– শিশু চিনেমাই সেইবোৰক নতুনকৈ প্রশ্ন কৰে।
“হোমৱ’ৰ্ক” চিনেমাখনত ব্যৱহাৰ কৰা “আমি যেন যন্ত্ৰ…” আৰু “কিতাপৰ বোজা…” গীত দুটাৰ চিত্ৰায়ণেই সেই প্ৰশ্নটোক অধিক তীব্ৰ কৰি তোলে। (আমাৰ ধাৰণাত) এই ছবিয়ে যেন আধুনিক শিক্ষাব্যৱস্থাৰ যান্ত্ৰিক বাস্তৱতাৰ বিপৰীতে শিশুমনৰ নীৰৱ আৰ্তনাদক দৃশ্যভাষালৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ চেষ্টা কৰিছে। ট্ৰেইলাৰ দুটাই ৰূপালী গল্পটোৰ দ্ৰুত গতি, আবেগ আৰু মানসিক “সংঘাত”ৰ আভাস দিছে। সেয়েহে চিনেমাখন কেৱল কিশোৰ দৰ্শকৰ বাবে নহয়; অভিভাৱক, শিক্ষক আৰু সমাজৰ প্ৰতিজন সচেতন মানুহৰ বাবেও!

হোমৱ'ৰ্ক | অহা ১৫ মে’ত চিত্ৰগৃহত | --উৎপল মেনা 4
Taare Zameen Par, Children of Heaven বা The Boyinthe Striped Pyjamas -ৰ দৰে ৰূপালী গল্পই দেখুৱাইছে— শিশুৰ চকুৰে চালে সমাজৰ বহু কঠিন সত্য অধিক স্পষ্টকৈ ধৰা পৰে। “ভাল শিশু চিনেমা” কেৱল বিনোদন শেষ নহয়; স্মৃতি, নৈতিকতা আৰু সামাজিক দায়বদ্ধতাৰ কথাও উত্থাপন কৰে। “হোমৱৰ্ক” সেই ধাৰাৰেই এক সম্ভাৱনাময় অসমীয়া চিনেমা হ’ব পাৰে– আমাৰ ধাৰণাত।
চিনেমাখনত অভিনয় কৰিছে সূৰ্যাংগ জিউ মাৰ্ঘেৰিটা, গায়ত্ৰী মহন্ত, দেৱজিৎ মজুমদাৰ, হিৰণ্য ডেকা, দেৱজিত হাজৰিকা, পদ্মৰাগ গোস্বামী, চিন্ময় চক্ৰৱৰ্তী, ৰিম্পী দাস, শিশু শিল্পী বৃত্তান্ত নয়ন কাশ্যপ আৰু অলংকৃতা পদ্মৰাগ গোস্বামীয়ে। সংগীত: জুবিন গাৰ্গ আৰু অৰূপজ্যোতি বৰুৱা। চিত্ৰগ্ৰহণ কৰিছে ৰূপমজ্যোতি শইকীয়াই। পৰিচালক অচিন্ত শংকৰৰ কাহিনীৰে ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য লিখিছে হিমাংশু নাথে।
উল্লেখযোগ্য যে, মুক্তিৰ পূৰ্বেই “হোমৱৰ্ক”-এ বিভিন্ন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত সাফল্য লাভ কৰিছে। ৰামেশ্বৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ, গোৱা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিযোগিতা, টামিজগাম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ আৰু উৰুৱতী আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্ছিত্ৰ মহোৎসৱত চিনেমাখনে শ্ৰেষ্ঠ ছবি, শিশু অভিনেতা আদি শিতানত বঁটা লাভ কৰি ইতিমধ্যে দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে।
পৰিচালক অচিন্ত শংকৰ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ জগতৰ এক উল্লেখযোগ্য নাম। ২০১৯ চনত ‘প্ৰতিঘাত” -এৰে পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ পাছত পৰিচালনা কৰে “অভিমন্যু”। আৰু এতিয়া “হোমৱ’ৰ্ক”ৰ জৰিয়তে সামাজিক দায়বদ্ধতাপূর্ণ গল্পক নতুন চিনে-ভাষাৰে উপস্থাপন কৰিছে! সহ-পৰিচালক, অভিনেতা আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ হিচাপেও তেওঁৰ অভিজ্ঞতা আছে।
আমাৰ ধাৰণাত– সেই অভিজ্ঞতাৰ বুনিয়াদত “হোমৱৰ্ক” শৈশৱৰ ওপৰত আধুনিক সময়ৰ অদৃশ্য চাপক সংবেদনশীল ৰূপালী নান্দনিকতাৰে ধৰি ৰখাত পৰিচালক গৰাকী নিশ্চয় সফল হ’ব।

]]>
https://rupaliparda.com/archives/33079/feed 0 33079
|| কৃষ খত্ৰী : ডিগবৈৰ মাটিৰ পৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিচয়লৈ || –উৎপল মেনা https://rupaliparda.com/archives/33067 https://rupaliparda.com/archives/33067#respond Sat, 09 May 2026 15:16:25 +0000 https://rupaliparda.com/?p=33067 || কৃষ খত্ৰী : ডিগবৈৰ মাটিৰ পৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিচয়লৈ || --উৎপল মেনা 10

কৃষ খত্ৰী আহিছিল, চিনাকী হৈছিল, কথা পাতিছিল।
নিঃশব্দে, কোনো প্ৰচাৰ-প্ৰচাৰৰ বাহুল্য নোহোৱাকৈ, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কেৰিয়াৰ গঢ়ি তুলিছিল ডিগবৈৰ ৰবীন্দ্ৰ কুমাৰ সোণাৰে। –হয়, প্ৰকৃত নাম ৰবীন্দ্ৰ কুমাৰ সোণাৰ। সৃষ্টিশীল জগতত তেওঁ অধিক পৰিচিত কৃষ খত্ৰী নামেৰে।
ইটো-সিটো কথাৰ মাজতে জানিব পাৰিলো– ডিগবৈত বিদ্যালয় শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত ৰবীন্দ্ৰ উচ্চশিক্ষাৰ বাবে কলকাতালৈ যায় আৰু হোটেল মেনেজমেণ্ট অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰে। সেই সময়ছোৱাতেই তেওঁ মাইক্ৰ’ছফ্ট-সংলগ্ন কিছুমান পেছাদাৰী পৰীক্ষাত সফলতা লাভ কৰে, যাৰ ফলত তেওঁৰ বাবে জাৰ্মানীত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ আৰু পেছাদাৰী অভিজ্ঞতাৰ দুৱাৰ মুকলি হয়। এয়া আছিল তেওঁৰ জীৱনৰ প্ৰথম বৃহৎ মোড়—য’ত ডিগবৈৰ এজন যুৱকৰ দৃষ্টিভংগী বিশ্বমুখী হৈ উঠিবলৈ আৰম্ভ কৰে।

|| কৃষ খত্ৰী : ডিগবৈৰ মাটিৰ পৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিচয়লৈ || --উৎপল মেনা 11
কিন্তু জীৱন সৰল ৰেখাৰে আগবাঢ়ে নে? পিতৃৰ মৃত্যুৰ পিছত পৰিস্থিতিয়ে তেওঁক পুনৰ নতুন সিদ্ধান্ত ল’বলৈ বাধ্য কৰে। পৰিয়ালৰ ওচৰত থাকিবলৈ তেওঁ ডুবাইলৈ স্থানান্তৰিত হয়। আৰু সেয়াই হৈ উঠে তেওঁৰ জীৱনৰ দ্বিতীয় বৃহৎ অধ্যায়।
ডুবাইত ৰবীন্দ্ৰই প্ৰথমে ফেশ্বন আৰু মডেলিং জগতত নিজৰ এক স্বতন্ত্ৰ পৰিচয় গঢ়ি তোলে। “মিষ্টাৰ ইণ্ডিয়া কণ্টিনেণ্টেল ২০০৯” খিতাপ জয় কৰাৰ পিছত তেওঁ ধীৰে ধীৰে ইউএইৰ ফেশ্বন জগতৰ এক চিনাকি মুখ হৈ উঠে। “ম’ষ্ট এলিজিবল মডেল – মডেল হাণ্ট উইনাৰ (২০১১)” আৰু “ডুবাই টপ মডেল উইনাৰ (২০১২)”ৰ দৰে সন্মানে তেওঁৰ যাত্ৰাক নতুন উচ্চতালৈ লৈ যায়। ইয়াৰ উপৰিও বিভিন্ন “বেষ্ট ড্ৰেছড” আৰু “ষ্টাইল এৱাৰ্ড” লাভ কৰি তেওঁ ফেশ্বন জগতত নিজৰ এক স্বকীয় স্থান নিশ্চিত কৰে। ডাঙৰ ডাঙৰ ফেশ্বন শ্ব’ত ৰেম্প ৱাক কৰাৰ লগতে বহু আগশাৰীৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ব্ৰেণ্ডৰ সৈতে কাম কৰি তেওঁ ডুবাইৰ ফেশ্বন উদ্যোগত এক সুপৰিচিত ব্যক্তিত্ব হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে।

|| কৃষ খত্ৰী : ডিগবৈৰ মাটিৰ পৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিচয়লৈ || --উৎপল মেনা 12
ফেশ্বনৰ গণ্ডীত সীমাবদ্ধ নাথাকি তেওঁ ইভেণ্ট উদ্যোগতো নিজকে বিস্তৃত কৰে। খ্যাতনামা ইভেণ্ট কোম্পানীৰ সৈতে জড়িত হৈ তেওঁ বহু বৃহৎ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কনচাৰ্ট পৰিচালনাৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। বিশ্ববিখ্যাত শিল্পী যেনে Chris Brown, Jay Sean আৰু Sean Kingstonৰ অনুষ্ঠানসমূহত তেওঁ আৰ্টিষ্ট মেনেজমেণ্ট, প্ৰডাকশ্যন আৰু ইভেণ্ট এক্সিকিউশ্যনৰ গুৰুত্বপূর্ণ ভূমিকা পালন কৰে। লজিষ্টিকছৰ পৰা আৰম্ভ কৰি আৰ্টিষ্ট ষ্টাইলিংলৈকে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ দক্ষতা স্পষ্ট হৈ উঠে।

|| কৃষ খত্ৰী : ডিগবৈৰ মাটিৰ পৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিচয়লৈ || --উৎপল মেনা 13
পিছলৈ তেওঁৰ পেছাদাৰী যাত্ৰা ফেশ্বন বায়িং আৰু ৰিটেইল জগতলৈও বিস্তৃত হয়। ডুবাইৰ আগশাৰীৰ ৰিটেইল গোটসমূহৰ সৈতে কাম কৰি তেওঁ বিশ্বৰ বিভিন্ন ফেশ্বন সপ্তাহত অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু পেৰিছৰ দৰে বিশ্বখ্যাত ফেশ্বন নগৰৰ পৰা বিশেষ সংগ্ৰহ বাছনি কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে। এই অভিজ্ঞতাই তেওঁৰ সৃষ্টিশীলতা আৰু নান্দনিক দৃষ্টিভংগীক অধিক সমৃদ্ধ কৰি তোলে।
শেষত তেওঁ ভাৰতলৈ উভতি আহে আৰু পুনৰ এবাৰ নিজৰ কেৰিয়াৰক নতুন ৰূপ দিয়ে—এইবাৰ মনোৰঞ্জন জগতত। কৃষ খত্ৰী নামেৰে আজি তেওঁ চিনেমা আৰু অ’টিটি জগতৰ এজন প্ৰতিষ্ঠিত কষ্টিউম ডিজাইনাৰ আৰু ষ্টাইলিষ্ট। The Family Man, Gulmohar, Suraj Pe Mangal Bhari, Sirf Ek Bandaa Kaafi Hai আৰু Silence… Can You Hear It?ৰ দৰে উল্লেখযোগ্য প্ৰকল্পত তেওঁৰ সৃষ্টিশীল অৱদান লক্ষ্যণীয়।
চিনমাৰ বাহিৰেও তেওঁ এজন উদ্যোগপতি আৰু প্ৰযোজক হিচাপেও সক্ৰিয়। নিজৰ ইভেণ্ট কোম্পানী পৰিচালনা কৰাৰ লগতে ফেশ্বন আৰু মনোৰঞ্জন ক্ষেত্ৰত বিভিন্ন সৃষ্টিশীল উদ্যোগ গঢ়ি তুলি তেওঁ এক বহুমাত্ৰিক পেছাদাৰী ব্যক্তিত্বৰ ৰূপ দিছে।
অসমৰ এখন সৰু নগৰৰ পৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ফেশ্বন ৰেম্প, বিশ্বমানৰ কনচাৰ্ট আৰু ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ জগতলৈ ৰবীন্দ্ৰ কুমাৰ সোণাৰৰ এই দীঘলীয়া যাত্ৰা মূলতঃ দৃঢ়তা, আত্মপুনৰ্গঠন আৰু উচ্চাকাংক্ষাৰ এক অনুপ্ৰেৰণাদায়ক কাহিনী।

|| কৃষ খত্ৰী : ডিগবৈৰ মাটিৰ পৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিচয়লৈ || --উৎপল মেনা 14
ৰবীন্দ্ৰৰ দুখ– গ্লেমাৰৰ পৃথিৱী খনত তেওঁক অনেকে জানে, ডিগবৈৰ সন্তানজনক নিজৰ সপোনক ভৌগোলিক সীমাৰ বহু দূৰলৈ লৈ গ’ল ঠিকেই; কিন্তু তেওঁক অসমৰ লোকে নাজানে! আজিও অসমত বহুলভাৱে উচ্চাৰিত নহয় তেওঁৰ নাম। এতিয়া তেওঁ আগবাঢ়ি আহিছে অসমৰ বাবে “কিবা-কিছু” কৰাৰ বাবে।

]]>
https://rupaliparda.com/archives/33067/feed 0 33067
Assamese Documentary ‘Strings of Tradition: A Tokari Geet Story’ Wins Jury Honour in Delhi–Prantik Deka https://rupaliparda.com/archives/33049 https://rupaliparda.com/archives/33049#respond Tue, 05 May 2026 01:49:16 +0000 https://rupaliparda.com/?p=33049 A documentary on Assam’s Tokari Geet secured jury mentions at national film festivals, highlighting efforts to preserve an oral folk tradition.

Assamese Documentary ‘Strings of Tradition: A Tokari Geet Story’ Wins Jury Honour in Delhi–Prantik Deka 16

A documentary exploring the traditional Assamese folk music form Tokari Geet has received national recognition at two film festivals, drawing attention to efforts aimed at preserving an oral cultural tradition.

The feature documentary, Strings of Tradition: A Tokari Geet Story, was awarded an Honorable Jury Mention at the 16th Dada Saheb Phalke Film Festival-2026 held in New Delhi on April 30. It also received a Special Jury Mention at the Indian World Film Festival in Hyderabad recently.

Directed and produced by Dr. Aparna Buzarbaruah—an eminent author, musician, and botanist—the film traces the journey of a scholar seeking to understand the philosophical and cultural depth of Tokari Geet, a devotional folk music tradition rooted in Assam. The narrative blends fiction with documentary elements, presenting both historical context and contemporary relevance.

Tokari Geet, traditionally performed with the tokari, a string instrument, is deeply embedded in Assam’s spiritual and cultural practices. The documentary emphasises the importance of preserving such traditions, particularly as they rely largely on oral transmission rather than written documentation.

To reconstruct the history of Tokari Geet, the filmmaker draws on the knowledge of renowned practitioners and researchers, including Gautam Sharma, Khagen Gogoi, Hirak Jyoti Sharma, Dr. Jadab Baishya, and Nayan Jyoti Saikia. Their accounts provide insight into the art form’s pre-Sankari origins and its continued practice in contemporary Assam.

The 28-minute film also examines the legacy of Umakanta Bairagi, a Sangeet Natak Akademi awardee known for his role in preserving Tokari and Dehabichar Geet traditions. Through archival references and narrative reconstruction, the documentary situates Bairagi’s contributions within a broader cultural framework.

In addition to its thematic focus, the film documents the craftsmanship involved in making the tokari instrument, including the use of traditional materials such as Chatiyana wood. This depiction underscores the interconnectedness of music, craftsmanship, and spiritual practice within the tradition.

Produced under the banner of Rohini Production, the film reflects a collaborative effort combining artistic direction and technical expertise. The filmmakers have also indicated plans to use digital platforms and festival circuits to reach wider audiences, particularly younger generations.

The recognition at national film festivals highlights a growing interest in regional cultural narratives and raises questions about the sustainability of oral traditions in a rapidly digitising cultural landscape.

]]>
https://rupaliparda.com/archives/33049/feed 0 33049
মৰমৰ দেউতা | ১৫ মে’ৰ পৰা অসমৰ চিত্ৰগৃহত | –উৎপল মেনা https://rupaliparda.com/archives/33042 https://rupaliparda.com/archives/33042#respond Tue, 28 Apr 2026 10:37:33 +0000 https://rupaliparda.com/?p=33042 “চাইকেলৰ টিলিঙা হৈ
সময়ে সকিয়াব
নিউটনৰ দিহাটি লৈ
ঠেলিলে চলি যাব…”
—গীতটোৰ প্ৰথম চাৰিটা শাৰী। “আৱেগ” প্ৰকাশ। চিনেমা (উপন্যাস খনত পঢ়া, পৰিচালকৰ সৈতে কথা পাতি অনুভৱ কৰা) খনৰ কাহিনী-ৰেখা মনত ৰাখি এনেদৰে ক’ব পাৰোঁ: “চাইকেলৰ টিলিঙা…”– দৈনন্দিন, সৰল শব্দচিহ্ন। স্পষ্ট– সময়ৰ আগমনৰ সংকেত। চিনেমাখনত প্ৰদীপ বৰুৱাৰ দূৰত্বত থকা জীৱন— এই “সকিয়নি”ৰ দৰে; “সময়” আগবাঢ়ে! এই “সময়ে”তে পৰিয়ালৈ জটিল সমস্যা আহে। (“temporal consciousness” স্পষ্ট।)
“জীৱনৰ চকা ঘুৰিব
হেপাহৰ বাটত…” (“Narrative Compression device” প্ৰতিষ্ঠা।)
পিতৃ সন্তনুৰ সংগ্ৰাম, পুত্ৰ পাৰ্থৰ অবক্ষয়, পৰিয়ালৰ ভাঙোন– এই “চকা”ৰ গতিৰ মাজতেই স্পষ্ট।
পাৰ্থৰ বিপথগামিতা, তাৰ অন্তৰ্নিহিত শূন্যতা– “হেপাহৰ বাট”ৰেই অপ্ৰাৰ্থিত অধ্যয়।

মৰমৰ দেউতা

“এহাতৰ খালী মোনা খন
দুহাতে লব…” –গীতটোৰ কেন্দ্ৰীয় ৰূপক।
— পিতৃৰ অনুপস্থিতিত পৰিয়ালৰ দায়িত্ব পাৰ্থই ল’ব! পিতৃৰ আকাংক্ষা! কিন্তু ৰূপালী গল্পটোত পিতৃৰ এই পূৰণ সহজ নহয়; পাৰ্থৰ সহিংস আচৰণে পিতৃৰ মনৰ শূন্যতাক আৰু গভীৰ কৰি তোলে।

“সৌৰজগতৰ ভাল বেয়া ভাবিস্থল যে সময় এইয়া
অজ্ঞতাৰ এন্ধাৰ দ কুঁৱাৰ
বাহিৰত আছে
পোহৰৰ এখন পৃথিৱী…” (সংঘাত আৰু আত্ম-অনুসন্ধান স্পষ্ট)
পাৰ্থৰ হিংসা, মাক-ভনীয়েকৰ ওপৰত অত্যাচাৰ– “অজ্ঞতাৰ এন্ধাৰ কুঁৱা”। কিন্তু এই অন্ধকাৰত শেষ নহয়। পোহৰ বাট আছে।
[পোহৰে কাহিনীৰ নৈতিক প্ৰশ্নসমূহ উন্মোচন কৰিব! বিশেষকৈ আৰক্ষীৰ তদন্তৰ সময়ত।] “সহানুভূতিযে তৰে য’ত আকাশ
আৱেগৰ টোপোলা হৈ
ন মাহেই মাথোঁ নহয়
প্ৰসৱৰ যাতনা লৈ
হাঁহিবোৰ তুমি তনয়… (মাতৃত্ব, শৰীৰ আৰু মনৰ একেলগ যন্ত্ৰণা, সহানুভূতিৰ নৈতিকতা)
–এই শাৰী কেইটাই বেছিকৈ চুই গৈছে।
“আকাশ”– নৈতিক, মানৱিক পৰিসৰ।
“সহানুভূতিযে তৰে”– এই জীৱন বাটত টিকি থাকিবলৈ সহানুভূতিহে মূলমন্ত্ৰ।
ৰূপালী গল্পটোত পাৰ্থৰ সহিংসতা এই “সহানুভূতিৰ আকাশ”ৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত। এই খিনিতে গীতিকাৰে “নৈতিক বৈপৰীত্য” নিৰ্মাণ কৰিছে। “কি হোৱা উচিত! কি হৈ আছে!”
আৰু “আৱেগ”!
আৱেগ মুক্ত নহয়, সঞ্চিত যন্ত্ৰণা।
“ন মাহ”ৰে যাতনা নহয়, মাতৃত্ব– নিৰন্তৰ যন্ত্ৰণা! যন্ত্ৰণাৰ মাজত মৰম, “হাঁহিবোৰ তুমি”– মাকৰ বাবে সুখৰ উৎস।

মৰমৰ দেউতা

“ক্রমজম কদাপি নহয়
চিনাকি কাৰো
বিবেকৰ অনুমতি লৈ স্বাধীন
চেতনা হব…” (ৰূপালী গল্পটোৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দাৰ্শনিক বিন্দু।)
ৰক্ত-সম্পৰ্ক যথেষ্ট নহয়। পাৰ্থ সন্তনুৰ সন্তান। কিন্তু পাৰ্থৰ আচৰণ দেউতাকৰ বাবে, পৰিয়ালৰ বাবে গ্ৰহণযোগ্য নহয়। অস্বীকাৰ কৰে। পিতৃৰ ভয়ংকৰ সিদ্ধান্ত– নিজৰ পৰিয়ালক নিজৰেই তেজৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ, নৈতিকভাৱে বুজোৱাৰ।

“এদিন
বুজিব
এদিন
সিও যুজিব
এদিন
জীৱন ফুলিব…” (পুনৰাবৃত্তি, আশা)

মৰমৰ দেউতা
এই পুনৰাবৃত্তি মূল বিষয়বস্তু। কাহিনী-ৰেখাৰ প্ৰথম বিন্দুৰ পৰা শেষ বিন্দুলৈ বিস্তৃত। স্পষ্ট– পাছলৈ ঠেলি দিয়া আশা!
পাৰ্থৰ জীৱন, পৰিয়ালৰ যন্ত্ৰণা, পিতৃৰ সিদ্ধান্ত– এই সকলোবোৰৰ মাজতো “গীত”টোৱে কয়, “এদিন জীৱন ফুলিব”। বুজাবুজি, মুক্তি সম্ভৱ!
“Narrative Song”। স্পষ্ট হৈছে কাহিনীৰ অন্তৰ্গত কথক, দাৰ্শনিক ভাষ্য, আৱেগিক মেৰুদণ্ড।
গীতটোৰ কথা ইবছন লাল বৰুৱাৰ, সুৰ আৰু কণ্ঠ ক্ৰমে অৰ্ণৱ বশিষ্ঠ, বিশ্ৰুত শইকীয়াৰ।
অনুভৱ কৰা কাহিনী-ৰেখা:
অৰুণাচলৰ এখন সৰু চহৰত কৰ্মৰত প্ৰদীপ বৰুৱাই জীৱন সংগ্ৰাম চলাই থাকে, পৰিয়ালটোৰ পৰা আঁতৰত থকি।
পৰিয়াল বুলিবলৈ– বৰুৱাৰ পত্নী, কন্যা আৰু পুত্ৰ পাৰ্থ। পাৰ্থ অবাটে যায়। মদ্যপান কৰে, ধ্বংসাত্মক আচৰণত কৰে। পিতৃৰ অনুপস্থিতিত পাৰ্থই মাক আৰু ভনীয়েকক অত্যাচাৰ কৰে। পাৰ্থৰ বাবেই ঘৰখনৰ সৈতে বৰুৱাৰ আৱেগিক সম্পৰ্কৰ দূৰত্ব বাঢ়ে। পৰিয়ালটো সমস্যাৰ মাজত সোমাই পৰে।… এদিন পাৰ্থক কোনেৱে প্ৰহাৰ কৰে। চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি কৰোৱা হয়। –কোনে পাৰ্থক নিৰ্মমভাৱে আক্ৰমণ কৰিছিল! আৰক্ষীৰ তদন্ত আৰম্ভ কৰে। আৰক্ষীৰ সন্মুখত পাৰ্থৰ মাক-দেউতাক। কাহিনী-ৰেখাৰ গতিত উন্মোচন হয়– লুকাই থকা সত্য, আভ্যন্তৰীণ সংঘাত, আৰু এজন পিতৃয়ে নিজৰ পৰিয়ালক নিজৰ তেজৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ হতাশজনক প্ৰচেষ্টা।
কাহিনীৰ শিপা– ড° ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়াৰ একে নামৰ উপন্যাস। উপন্যাস খনৰ মূল চৰিত্ৰ বিপুলক পাৰ্থলৈ ৰূপান্তৰ কৰিছে। চৰিত্ৰটো নিৰ্মাণ কৰিছে বোধিসত্ত্ব শৰ্মাক লৈ। প্ৰদীপ বৰুৱাৰ চৰিত্ৰটো নিৰ্মাণ কৰিছে অভিজ্ঞ অভিনেতা মিণ্টু বৰুৱাক লৈ। কাহিনী-ৰেখাক গতি দিবলৈ আন কেইটামান চৰিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰিছে অপৰ্ণা দত্ত চৌধুৰী, অৰুণ নাথ, গৌৰৱ বৰা, কুল কুলদীপক লৈ। হিমজ্যোতি তালুকদাৰে পৰিচালনা কৰা এই চিনেমা খনৰ প্ৰযোজক মমতা মহিলাৰী। এই চিনেমা খন চিত্ৰগৃহলৈ আহিব অহা অহ ১৫ মে’ত।

]]>
https://rupaliparda.com/archives/33042/feed 0 33042
JP Das: The Incomparable Maestro of Melodies–By Prantik Deka https://rupaliparda.com/archives/33027 https://rupaliparda.com/archives/33027#respond Sat, 18 Apr 2026 07:40:36 +0000 https://rupaliparda.com/?p=33027 An Interview with Renowned Music Director, Composer, Vocalist JP Das

JP Das

In the dynamic landscape of Assamese music, the name JP Das, whose full name is Jyoti Prakash Das and affectionately called ‘JP Da’, holds great significance, serving as a source of inspiration for generations of musicians, and occupying a treasured space in the hearts and memories of all who value high-quality music. Over the years, he has significantly enriched the Assamese music scene by providing an extensive array of enduring melodies, assuming responsibilities as a singer, composer, or music director for numerous compositions, including ‘Porisoy Bihin Jajabor Nogorit’, ‘Mor Minoti Tora Hoi Jodi’, ‘Xondhiar Akashot Ehali Torai’,  ‘Modhu Jun Jolise’ and ‘Ure Rati Andhakarot’. His significant contributions to All India Radio have solidified his legacy. Upon encountering JP Das, it becomes abundantly clear that music is an all-encompassing passion, deeply woven into the fabric of his existence. His dedication shines through in his unwavering creative efforts, his avid listening habits, and the natural incorporation of music into his routine.

JP Das

Born into a cultured family in Borbari, Dibrugarh district, in 1947, JP Das’s journey into the world of music started in his childhood. This incredibly talented musician is still going strong, proving that age is truly just a number when it comes to passion and skill.

In this easygoing yet reflective conversation, the emotions of this renowned artist come through strongly.

JP Das: The Incomparable Maestro of Melodies--By Prantik Deka 18

“I was born in Dibrugarh, but my family relocated to Shillong when I was just a child. My father’s work brought us there, and I spent my formative years, from childhood through my teenage years, growing up in that beautiful city,” shares JP Das, recalling his early experiences with a sense of nostalgia. The verdant landscapes of Shillong were deeply interwoven with the fabric of his upbringing, and the time he spent growing up with the Khasi community proved to be an incredibly formative and enriching period for him. “Their inherent simplicity and directness were striking, and I absorbed so much from their way of life. I was truly raised in an atmosphere brimming with affection,” he recalls. During his time in Shillong, Das spent his formative years enjoying a variety of English songs, noting, “as I was educated in the English medium, I was able to understand the songs.”

JP Das

Reflecting on his initial attraction to music, Das offered a unique perspective. He explained that his attraction to music began at birth, with the very first cry he uttered upon entering the world. He perceives a musical quality in the sound of a newborn’s wail – “Within that primal sound, I perceived a nascent melody, an intrinsic musicality inherent in the very act of crying.”

JP Das

His father, Dhirendranath Das, has constantly been his primary source of inspiration. “My father, a prominent radio artist during that era known for his performances of raga-oriented compositions, arranged for me to receive tabla lessons from an instructor who had relocated from East Pakistan (present-day Bangladesh), and he came to our house to give me lessons.” During that time, his father aimed to fashion his older son after himself, hoping to instill in him the craft of music. He also notes that his mother was named Binapani, a name that evokes the divine presence of Goddess Saraswati.

JP Das is forthright about the current decline in music quality, pointing out the conspicuous absence of refined taste valued by his generation. “The lyrics, melodies, vocals, and singing style are still pretty much the same as they used to be, but the overall quality has dipped. Nobody’s voice is getting any worse – it’s just that the bar has been lowered. The music that is created today shows a significant lack of standards.” Now at 80 years old, he makes a frank observation: “Contemporary music is so ambiguous, it’s hard to tell if the singers are singing or weeping. Back in the 90s, songs were all about delivering powerful messages, but it seems like that vibe is fading in the music we hear today.” Right now, he finds that listening to music offers a fleeting sense of joy. According to him, the development of today’s music is predominantly driven by commercial interests.

JP Das

JP Das believes that it’s up to the new generation of artistes to elevate the standard of music being created today. Offering guidance to this new wave of composers, lyricists, and musicians, he emphasises the profound impact music has, stating, “songs have the power to move us deeply, so the words should be easy to understand and speak directly to the soul.” He sincerely believes that a song should beautifully embody the rich essence of the Assamese language. JP Das mentions, “Music ought to be a reflection of Assamese culture, deeply rooted in the essence of Assam, its people, and its language.” He points to Dipali Barthakur’s songs as a perfect embodiment of this ideal, as they beautifully capture the spirit of Assam, its idyllic rural landscapes, and the timeless narratives of its villages. Das brings home the point that our devotion to Assamese traditions involves not only promoting the language but also ensuring its accurate pronunciation. “Many tend to overlook the importance of pronunciation,” which he contends is “regrettable and should be rectified.” He believes that concentrating on these elements will enable Assamese songs to maintain their relevance and longevity. “Elevating the standard of the music itself is a key imperative,” he continues.

JP Das

JP Das, reflecting on the distinctions he observes between music from different eras, shares his perspective as a composer: “Since I’m a composer myself, it’s fascinating to realise that both older and contemporary melodies are essentially built from the same twelve notes.” The true artistry, he emphasises, lies in the thoughtful arrangement and sequencing of those notes during the creative process. “It’s like drawing the very blueprint of a song, mapping out its emotional landscape. Becoming a composer isn’t a walk in the park,” he says. Creating a composition requires significant intellectual effort, similar to solving a complex mathematical puzzle, he elaborates.

He fondly speaks of his daughter, Jinti Das, and his late wife, the renowned singer Hira Das. “My daughter is a talented singer with a truly beautiful voice,” he shares. He then reminisces about his wife, Hira Das, adding, “She was a celebrated artiste in the seventies, a radio artiste much like my father. And, like myself, Hira was also a composer.”

JP Das

Das shared his current activities, mentioning that while he still engages in composing music and creating tunes, he has discontinued conducting workshops. He believes that many existing songs offer a wealth of knowledge that can be absorbed independently. “Learning by listening is invaluable,” he suggests, “and mastering a Bishnu Rabha song is best done by immersing yourself in his recordings.” However, he’s not dismissing the value of workshops altogether. He emphasises, “The crucial point is that these melodies should be taught accurately, without any distortion.”

JP Das

Speaking about his connection to the iconic Dr. Bhupen Hazarika and Jayanta Hazarika fills him with immense pride and joy. He fondly recalls, “To begin with Bhupenda, I was just a child, perhaps eight or nine, when his music first captivated me. Listening to his songs from films like ‘Era Bator Sur’, ‘Maniram Dewan’ and ‘Shakuntala’ on the radio was a revelation. His voice possessed a captivating magnetism that instantly commanded my attention. What truly resonated with me were his powerful delivery, the inherent sweetness, and his impeccable pronunciation. Since I was attending an English medium school, I found myself able to grasp the lyrics with ease, which only deepened my appreciation for his artistry.” JP Das fondly recalls the impact of Jayanta Hazarika’s music, “when Jayanta Hazarika’s melodies like ‘Krishnachura’ and ‘Agoli Botahe’ began gracing the airwaves in the 1960s, it was as if a gentle, early breeze had arrived, heralding a season of blooming Krishnachura flowers. Though he was four years my senior, I became deeply involved with his music from the 1970s onwards.  I was swept away by his tunes, enchanted by his voice,” he reflects, filled with nostalgia.

JP Das

JP Das fondly recalled his early days with Xur Bahini, an organisation dedicated to supporting communities through difficult periods. He shared, “My journey with Xur Bahini started in 1976, a year marked by devastating floods in Golaghat and Jorhat. It was during this incredibly difficult juncture that Jayanta Hazarika, in collaboration with Munin Barua, founded Xur Bahini. After Jayanta Hazarika’s passing, I had the privilege of working closely with Manisha Hazarika, and our efforts with Xur Bahini proved to be profoundly meaningful and impactful.”

For any true music lover, it’s common knowledge that JP Das boasts an impressive legacy of composing and arranging music for numerous Assamese albums. Many of the musical pieces from these albums have evolved into timeless favourites, resonating deeply with listeners. Besides his albums, he has also written scores for a handful of films, resulting in the creation of quite a few enduring hits. When inquired about his entry into the realm of film music, he shared, “I started my music career in the seventies with my first song, ‘Mor Minoti’, which was performed by Jayanta Hazarika and set to my tune. Subsequently, I composed numerous songs for Dr. Bhupen Hazarika, Jayanta Hazarika and my wife, Hira Das. However, my foray into music direction in films occurred considerably later. Munin Barua or Bhaimon as we call him, has expressed his appreciation for my musical arrangements of Jayanta Hazarika’s songs. He holds Jayanta Hazarika in very high regard. It was he who then approached me for his film, ‘Pahari Kanya’. About three years after my involvement in this project, I got to be the music director for Bhaimon’s next film, ‘Prabhati Pokhir Gaan’. I also had the opportunity to work on another film, ‘Shesh Upahar’.”

JP Das

Radio has been a significant and enduring presence throughout JP Das’s professional journey, a connection he describes as having profoundly shaped his life. “Radio,” he expresses with a touch of awe, “is what transformed me from Jyoti Prasad Das into the JP Das you know today.” When he began his career in radio in 1969, the individuals he met there were instrumental in preserving and disseminating the Assamese culture of that era. He then shares, “Back then, in the music department, there were some truly wonderful people I’d love to name – Purushottam Das, Mukul Barua, Deben Sharma, Biren Phukan, Jiten Deb, and Satish Das among others. Being around them, I found myself completely immersed in music, and it became an inseparable part of my life.” He then fondly recalled his colleagues from the drama department, “I had the pleasure of working with Narayan Bezbaruah, Arun Sarma, Mahendra Borthakur, Durgeshwar Borthakur, Nilu Chakraborty, Mina Das, Arati Das Boiragi, and Bina Das Manna among others.” He also fondly recalled working alongside a talented ensemble of announcers that graced the airwaves. Among them were Niren Barua, Kirti Kamal Bhuyan, Dhiru Bhuyan, Bibi Devi Barbarooah, Kalapi Dutta, Jamini Goswami, and Labu Senapati. “I had the privilege of sharing those fourteen years at the Guwahati station with these incredible talents,” he shared, a hint of nostalgia in his voice. Subsequently, he proceeded to the Dibrugarh Centre where a significant shift occurred for Jyoti Prasad Das. There, he met a group of influential individuals: Jyotish Bhattacharya, Syed Sadullah, Rajen Gohain, and Hiren Gohain. As he fondly recalls, “It was through these individuals that Jyoti Prasad Das transitioned and became known as JP Das.” After his stint at Dibrugarh, he served at Akashvani Tezu in Arunachal Pradesh, and then at Aizawl in Mizoram, and thus, JP Das of All India Radio was born.

 

When asked about how he’s keeping his songs and lyrics alive, JP Das shared, “My eldest son, Nitin Das (Debu), is the one who lovingly looks after all my songs and melodies. He makes sure to upload them to his YouTube channel, which is called ‘Nitin Das (Debu)’.” This YouTube channel is all about sharing the incredible musical tapestry woven by JP Das throughout his career. He conveys his excitement by saying, “We’re opening this space to share my work as a composer, singer, music director, and songwriter with all music enthusiasts.” The channel additionally features songs performed by his wife, Hira Das, a renowned singer who gained popularity as a singer in the seventies and eighties, along with tracks by his daughter, Jinti Das, and other artistes from Assam and Bollywood.

]]>
https://rupaliparda.com/archives/33027/feed 0 33027
ড° সৌৰভ মহন্তৰ সৈতে | দুই- আলাপ | –উৎপল মেনা https://rupaliparda.com/archives/33007 https://rupaliparda.com/archives/33007#respond Mon, 13 Apr 2026 16:56:37 +0000 https://rupaliparda.com/?p=33007 আমাৰ প্ৰশ্ন: প্ৰথমে জানিব বিছাৰিম– আপোনাৰ “চিনেমাৰ সংগীত কেৰিয়াৰ”ৰ বিষয়ে!
সৌৰভ: আচলতে মই নিজেই নজনাকৈয়ে এই আৱহ সংগীতৰ দিশত গতি কৰিছিলোঁ। চিনেমা জগত খনত কাম কৰাৰ কথা কোৱাৰ আগত দৰাচলতে মই অলপ ক’ব লাগিব মোৰ অলপ ল’ৰালী আৰু কি দৰেনো মই সংগীত জগত খনলৈ আহিলো। যদিও এগৰাকী কণ্ঠশিল্পী হিচাপে হে মোক মা- দেউতাই আগবঢ়াইছিল সৰুৰে পৰাই, ৫ বছৰ বয়সতে দূৰদৰ্শনৰ অকণীৰ অনুষ্ঠান আৰু আকাশবাণী গুৱাহাটীৰ অকণীৰ মেল অনুষ্ঠানত গীত গোৱাবলৈ লৈ গৈছিল মোক মোৰ মা দুলাৰী মহন্তই আৰু মোৰ মাহী প্ৰয়াত অঞ্জলি মহন্তই। গণশিল্পী খগেন মহন্ত দেৱে আকাশবাণীত শিকোৱা মহাকাকা কেশৱ মহন্ত দেৱৰ বিখ্যাত ‘মা আমি শদিয়ালে যামেই’ গীতটোত ভাগ লোৱাৰ সুযোগ পাইছিলোঁ, ৰমেন বৰুৱা দেৱে শিকোৱা আজি মন ৰঙা হ’ল পন ৰঙা গীতটোও তাতে শিকিছিলোঁ তেখেতৰ পৰা। তেখেত সকলৰ আশীর্বাদ তেই হয়তো বর্তমানলৈকে AIR ‘A’ Grade অনাতাঁৰ শিল্পী হিচাপে গীত গাই আছোঁ। কোনো বাদ্য যন্ত্র নিশিকাকৈ সেই দিশতো আগবাঢ়াতো ভাল নহয় বুলি মোৰ মায়ে বিশ্বাস কৰিছিল। এটি সাংগীতিক পৰিয়ালতে মোৰ জন্ম হোৱাটোয়েই হয়তো মোৰ প্রতি ভগবানৰ প্রথম আশীর্বাদ আছিল। মায়ে মোক শিকিবলৈ আগবঢ়াই নিছিল পোণ প্রথমে তবলা বাদ্য শিক্ষা লৈ, তাৰ পিছত গীতাৰ, কি-বোর্ড, খোল আদি বাদ্যযন্ত্র শিক্ষাৰ। লগে লগে হিন্দুস্থানী শাস্ত্রিয় কণ্ঠশিক্ষা লবলৈ ধৰিলো। মোৰ ইচ্ছা বাঢ়িলে অলপ Western classical Piano আৰু Theory শিক্ষা ল’বলৈ। Shillong School of Music লৈ গৈ কিছুদিন শিক্ষা লৈছিলো। তেনেকৈয়ে বিভিন্নজন সন্মানীয় গুৰুৰ ওচৰত গুৱাহাটীতে শিক্ষা লৈ থকাৰ পিছত মন মেলিছিলো কলিকতা লৈ গৈ তাতে অলপ উচ্চ শিক্ষা লোৱাৰ। সেইয়াও অলপ আহৰণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিলো সৌভাগ্য ক্রমে। ইতিমধ্যে এই শিক্ষাৰ মাজেমাজেই মোৰ পৰিয়ালৰে অন্য জ্যেষ্ঠ সংগীত শিল্পী সকল যেনে ৰমেন বৰুৱা মহা, খগেন মহন্ত মামাককা আদিৰ লগতে কুল- অতুল খুৰা, শ্বেৰ চৌধুৰী চাৰ, ৰাজেশ্বৰ বৰদলৈ চাৰ, প্রভাত শৰ্মা বৰদেউতা আদি অন্য সেই সময়ৰ দিগ্গজ পুৰূধা লোক সকলৰ ছবি জগতৰ সংগীতৰ কামে মোক আপ্লুত কৰিছিল যি সকলক মই ওচৰৰ পৰাও ভালকৈয়ে লগ পাইছিলো আৰু বাণীবন্ধনৰ সময়ো প্রত্যক্ষ কৰিছিলোঁ। নিজে কাম কৰাৰ কথা আহিলে মই ক’ব লাগিব
২০০১ চনত নির্মিত প্ৰয়াত কন্দর্প শইকীয়াৰ পৰিচালনাৰ ছবি ‘বিস্ফুৰণ’ ত মোক প্রথম বাৰৰ বাবে জৰিত কৰালে আৱহ সংগীতৰ নেপঠ্য কণ্ঠশিল্পী হিচাপে, সংগীত ব্যৱস্থাপনা আছিল ধিৰাজ দাসৰ আৰু কন্দর্প দাৰ | নেপঠ্য কণ্ঠদানৰ লগতে ছবিখনৰ কেইবাটিও Scene ৰ আৱহ সংগীতৰ টুকুৰা অবৈতনীক ভাৱে মোকো কৰিবলে দিছিলে ধিৰাজ দাই। সেইয়াই আৰম্ভনি আছিল হয়তো। লাহে লাহে খোজ দিলো আৱহ সংগীতৰ দিশে। এখন দুখন কৈ চুটি ছৱি, VDO Film কৰিবলে ধৰিলো। বিভিন্ন জনৰ পৰিচালনাৰ দুৰদৰ্শনৰ ধাৰাবাহিক তথা Tele Film ৰ আৱহ সংগীতৰ কামৰ লগতে শীর্ষ গীতৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্ব আহিল।

ড° সৌৰভ মহন্তৰ সৈতে | দুই- আলাপ | --উৎপল মেনা 22
সময় বাগৰাত Technical সলনি হ’ল, সাধাৰণ Keyboard খনৰ পৰা Multitrack Work Station Sequencer Keyboard আহিল আৰু তাৰ পাছত আহিল Computer. প্রায় ১০ বছৰ মান এনেদৰেই কেইবা শতাধিক চুটি ছবি ৰ কামৰ পিছত ২০১২ মানত ‘নদী মাথোঁ বয়’ শীর্ষক এখনি পূৰ্ণ দৈর্ঘ্যৰ চিনেমাৰ চিন্তা কৰা হ’ল। মোৰেই ভাইটি ঝুলন কৃষ্ণ মহন্তৰ উদ্যোগত আন কেইবাজনো আমাৰ ভাই ককাই মিলি। যিখনত মোক সম্পূর্ণ সংগীতৰ দায়িত্বভাৰ দিয়া হৈছিল। অৱশ্যে উক্ত ছবি খনত জোৰকৈ মোক অভিনয় কৰাইছিল। একে সময়তেই আন এখন ছবি ৰাকেশ শৰ্মাৰ পৰিচালিত ‘অনুৰাধা’ ৰ বাবে শীৰ্ষ গীত আৰু এটি মূলগীত মোক সৃষ্টি কৰিবলে কৈছিল, য’ত কণ্ঠদান কৰিছিল অংগৰাগ পাপন মহন্তই আৰু মই নিজেই | উক্ত দুয়োখন চিনেমাইই কেইবাটিও বঁটা আজুৰি আনিবলৈ সক্ষম হৈছিল আৰু দৰ্শকৰ বিপুল সহাৰি পাইছিল | মোৰ জনাই ভাল লাগিব যে ‘নদী মাঁথো বয়’ ছবি খনৰ বাবে মোকো Assam State Film Award for Best Music Director, Sailadhar Film Award কে আদি কৰি কেইবাটাও বঁটাৰে উৎসাহিত কৰিছিল। ইয়াৰ পাছতেই মোৰ ভালপোৱা সাংগীতিক যাত্রা আৰম্ভ কৰোঁ৷ সকলোৰে আশীর্বাদত বর্তমানলৈকে হৈ উঠা চিনেমাৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য কেইবা খনিও ছবিয়ে দেশে বিদেশে সুনাম অৰ্জন কৰি আহিছে। তাৰে ভিতৰত ৰজতকমল বঁটা বিজয়ী ছবি ‘হান্দুক’, ‘সোনাৰ বৰণ পাখী’, ‘পৰিচয়’, উপসর্গ, জলছবি, ক্ষণচৰ, The Last Honor, বাঘজান, kooki, iron Girls, সুন্দৰপুৰ কেঅ’চ, ক’লাজ, ৰূদ্ৰ, নৈ কথা, আকাশ হেনো নদীৰ নাম আদি প্রায় ২৫ খনৰো অধিক পূৰ্ণদৈর্ঘ্য চিনেমা তথা National Award আৰু State Award Winning Film Documentary Lantina Ao, as the River Flaws, The wait, Mark Art of Majuli, শুৱালকুচিৰ বাট ভাওনা, শিপাঝাৰ, গ্ৰাহজ্য আদি ২০০ ৰো অধিক চুটি ছবিত সংগীত পৰিচালনা কৰা হৈছে। সদ্যনিৰ্মিত ছবি ‘বেহু’, ‘ফৰিং’ আৰু ‘ৰাজুমামা আৰু গেং’ ৰ সংগীতৰ কাম চলি আছে।

ড° সৌৰভ মহন্তৰ সৈতে | দুই- আলাপ | --উৎপল মেনা 23

আমাৰ প্ৰশ্ন: আপোনাৰ ধাৰণাত ‘চিনেমাৰ গীত’, ‘চিনেমাৰ আৱহ সংগীত’ ধাৰণা কেনেধৰণৰ? তোমাৰ চিনেমাত এই দিশ দুটা কেনেদৰে আগবঢ়াই নিয়া?
সৌৰভ: মোৰ ধাৰণাত যিকোনো এখন চিনেমাত গীতৰ ব্যৱহাৰ আৰু আৱহ সংগীতৰ প্রয়োগ খুবেই সংবেদনশীল। যি দৰে কাহিনীৰ চিত্রনাট্য তৈয়াৰ কৰা হয় বা দৰ্শকলৈ উপস্থাপন কৰাৰ চেষ্টা কৰা হয় চিনেমাৰ সংলাপ, চৰিএ বা অভিনয়ৰ সৈতে ঠিক একেদৰেই সেইখন ছবিৰ সংগীতৰো এখন Script কৰা হয়। কাহিনীটো আগুৱাই নিয়াত সহায় হ’ব লাগিয়া কৈ যঠোচিত সময়ত হয়তো এটি গীত ব্যৱহাৰ কৰিব বিছাৰিব পাৰে ছবিৰ পৰিচালকে আৰু হয়তোবা কোনো কথাহীন কন্ঠহীন সংগীতৰ দূৰ সমলয়ৰ মাধ্যমেৰে। নিৰ্ভৰ কৰিব সেই বিশিষ্ট পৰিচালক জনৰ উপস্থাপন হিচাপে। প্ৰয়োজন সাপেক্ষে গীত লিখিব লগীয়া হ’ব, সুৰ তৈয়াৰ কৰিব লাগিব। কাহিনীতোৰ চৰিএ, গতি, সময়, ভৌগোলিক উপস্থাপন, স্থান, কাল, পাত্র, ভাষা আদি সকলো দিশৰ উপৰত হে চিনেমা খনৰ সংগীতত ব্যবহাৰ হোৱা বাদ্যযন্ত্র, শৈলী বা সুৰ নিৰ্ধাৰণ কৰিব পাৰি।
মোৰ ধাৰণাত সকলো মাধ্যমৰ সাংগীতিক প্রকাশ ভংগী সুকীয়া। মঞ্চ নাটক, দুৰদৰ্শন ধাৰাবাহিক বা ডাঙৰ Screen ৰ চিনেমা সকলোৰে সাংগীতিক প্রকাশ শৈলী অৱশ্যেই ভিন্ন হয় যদিওবা একেজন দৰ্শকেই উপভোগ কৰিব পাৰে। তাৰ কাৰণো চিত্রনাট্য, সংলাপ, ধ্বনী, আলোকসজ্জা বা উপভোগ কৰি থকাৰ মূহুৰ্ত্তৰ দৰ্শকৰ মনোস্তাত্বিক দিশ ইত্যাদি।

চিনেমা এখনত আচলতে সংগীত নিৰ্ধাৰণ কৰোতে ক’ত ক’ত কোন কোন scene ত সংগীত কৰিব নালাগে সেই তোহে লক্ষ্যনীয় হ’ব লাগে। চৰিত্ৰ কেইটাৰ অভিনয় বা তেঁওলোকৰ সংলাপে ইতিমধ্যে প্রকাশ কৰাৰ পিছতো কিছু মনস্তাতিক প্রকাশ কৰিবলে থাকি যোৱা খিনিহে সংগীতৰ ব্যবহাৰৰ জ্বৰিয়তে দৰ্শকৰ ওচৰলৈ বহন কৰি লৈ যাব লাগে সেই খিনি অব্যক্ত চেতনা। বহু সময়ত সংগীতৰ ব্যৱহাৰ হোৱাৰ কাৰণ Timelaps, Flashback আদি। আৰু বহু সময়ত চিনেমাত ব্যৱহৃত এটি গীতে ছবিখনৰ কাহিনী ভাগক কম সময়তে আওৱাই নিয়াত সহায় কৰে। সচৰাচৰ গীত এটিত যঠেষ্ট কম কথাতে কাব্যিক ভাৱে বহু দীঘলীয়া কথা কৈ পেলাব পাৰি। ইয়ো এটা গীত ব্যৱহাৰৰ মূল কাৰণ। সুৰে সংগীতে কথাই মানুহক মননশীল চেতনা জগায়। গতিকে চিনেমা এখন উপভোগ কৰাৰ সময়ত দর্শক জনক আৰু অধিক মনোযোগী কৰি পেলোৱাৰ ইএটা পৰিবেশন শৈলী।

তাৰ মাজত অন্য কিছু দিশ অৱশ্যে পৰিচালক গৰাকীৰ লগত আলোচনা কৰিব লগিয়া হয় এজন সংগীত পৰিচালকৰো। ওপৰত ব্যক্ত কৰাৰ দৰে মই ভাৱো বাস্তব ধর্মী আৰু সম্পূর্ণ মনোৰঞ্জন মূলক এই দুই ধৰণৰ চিনেমাৰ চিত্রনাট্যৰ দৰে ব্যৱহাৰ হ’ব লগিয়া সংগীতৰ বাছনী বা প্ৰকাশৰ শৈলী নির্ভৰ কৰে। আৰু এটা মন কৰিব লগিয়া কথা যে চিনেমা পৰিচালক গৰাকী বা সংগীতকাৰ বিশেষে সকলোৰে চিন্তাৰ শৈলীও ভিন্ন হয়। যেতিয়াই এখন চিনেমাৰ পৰিচালক, সম্পাদক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, শব্দযন্ত্রী ৰ সৈতে সংগীত পৰিচালক জনৰ উপস্থাপনৰ চিন্তাৰ মিল হয় তেতিয়াই সেই নির্দিষ্ট ছবিৰ নিৰ্মাণ গ্রহণযোগ্য হৈ পৰে আটাইৰে বাবে। এইয়া মোৰ হে নিজস্ব ধাৰণা।

ড° সৌৰভ মহন্তৰ সৈতে | দুই- আলাপ | --উৎপল মেনা 24

আমাৰ প্ৰশ্ন: ড° ভূপেন হাজৰিকাৰ মতে “ছবি এখন কৰিবলৈ ওলোৱাৰ পাচত কৈ দিয়া হয় যে ছটা গান লাগিব। কিন্তু মই মিউজিক ডিৰেক্টৰ হ’লে, তেতিয়া ছবিখনত যদি দেখোঁ গান এটি এক মিনিটৰহে প্ৰয়োজন, তেতিয়া মই এক মিনিটহে ৰাখিম। অৱশ্যে গান তিনি মিনিটেই থাকিব অর্থাৎ কেছেট বা ৰেকৰ্ডত। সেইটো হ’ল মোৰ Creative utilisation of music. কিন্তু মোৰ যদি দৰকাৰ নহয়, মই বাদ দিম। সেইটো শ্ৰোতাৰ কাৰণে দিওঁ। কিন্তু ছবিখনত দি অসুবিধা নকৰোঁ। মই Domi-nate কৰিব নোখোজোঁ। As a music director মোৰ Philosophy of music director in film is not to dominate but to help the speed of the story. সেইখিনি ক্রিয়েটিভ মিউজিক ডিৰেক্টৰৰ স্বাধীনতা আছে…”
–এই প্ৰসংগত আপোনাৰ ধাৰণা?
সৌৰভ: নিশ্চয়, মই সম্পূর্ণ সহমত প্রকাশ কৰোঁ | মই বিশ্বাস কৰোঁ creative Utilisation of a particular song or a piece of music on a proper relevant scene or a sequece and use of very economic background music. কিয়নো চিনেমা এখনত আৰম্ভনিৰ পৰা শেষলৈকে ব্যৱহাৰ হোৱা প্রতিটো music piece ৰ গাঠনি কৰা হয় সুৰৰ এডাল সুতাৰে বন্ধাৰ দৰে , এটাৰ পৰা আনটোলৈ যাঁওতেও এডাল লানি থাকিব লাগে, ব্যৱহৃত বাদ্যযন্ত্রৰ সামঞ্জচ্য থকাৰ লগে লগে সাদৃশ্যতাৰে সংগীতৰ scale বা সুৰৰ ব্যবহাৰ কৰিব লগা হয়। আব সেয়ে হয়তো কোৱা হয় background score.
creative director জনে বিছৰাৰ দৰে কেতিয়াবা সম্পূর্ণ গীতৰ পৰিৱর্তে এক শাৰী বা দুই শাৰীতে কাহিনীয়ে বিছৰা ভাৱ টো পায়যোৱা যায় যি খিনিৰ ব্যৱহাৰেই পৰিচালকৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰ্ণ কৰে।

আমাৰ প্ৰশ্ন: ভূপেন হাজৰিকাৰ ‘চিনেমাৰ সংগীতে’ আপোনাক চুই যোৱা দিশটো বা দিশ কেইটা?
সৌৰভ: ড° ভূপেন হাজাৰিকা দেৱৰ চিনেমাৰ সংগীতে বাৰুকৈয়ে মোক চুই গৈছিল। হয়তো সংগীতৰ বিশেষ জ্ঞান বা শিক্ষা লোৱাৰ পূর্বেই মই তেখেতৰ প্রায়বোৰ গীত শুনি আহিছিলো সৰুৰে পৰাই। ঘৰত বহুতো Cassette আৰু কিছু L.P Records এতিয়াও সংৰক্ষিত হৈ আছে। কেৱল চিনেমাৰ সংগীত বুলিয়েই নহয় তেখেতৰ প্রতিটো গীতেই আছিল Cinematic, তেখেতে কৰা Gramophone Records বা LP Record ৰ বাবেই হওক বা All India Radio ব বাবে সৃষ্টি হোৱা প্রত্যেকটো গীততেই আছিল এখন এখন স্পষ্ট ছবি। গীতিকাৰ হিচাপে আঁকিব খোজা ছবি খন যেন বাস্তৱ ৰূপ দিছিল তেখেতৰ Cinematic Ambient music arrangement খিনিয়ে আৰু তেখেতৰ সুৰে। অন্য সকলো পৰিচালকৰ পৰা পৃথক আছিল তেখেতৰ সংগীতৰ প্রকাশ ভংগী। যিটো মই সৰুৰে পৰাই লক্ষ্য কৰিছিলো আৰু অনুশৰণ ও অনুকৰণ কৰিছিলোঁ। উদাহৰণ স্বৰূপে সাগৰ সঙ্গমত, অস্ত আকাশৰে, প্রতিধ্বনী শুনো মই, লিয়েং মাকাও, অটোৰিক্সা চলাও, অপৰূপা, প্রথম নহয় দ্বিতীয় নহয়, দোল হে দোলা, শ্বিলংৰে গধুলী, নৱমল্লিকা, পৰশি পূৱাতে, এটি কুঁহি দুটি পাত আদি অনেক গীতে মোক অনুপ্রাণিত কৰিছিল। তেখেতৰ গীতৰ ভাষাৰ কথাটো মোৰ ক’ব পৰা ধৃষ্টতা নাই | প্রায় বহুতো গীততে সংগীতৰ বাদ্যযন্ত্রৰ সহিতে কিছু শব্দৰ ধ্বনী ব্যৱহাৰ কৰিছিল যিয়ে গীতটোক অধিক Cinematic কবি তোলে। যি গীত শুনি উপলব্ধি কৰাৰ লগতে চকুৰে এক কাল্পনিক ছবিও দেখি যাঁও। সেইয়াই আচলতে চিনেমাৰ গান। গতিকে আৱহ সংগীত বা গীত যিয়েই নকওক ভূপেন হাজৰিকা দেৱৰ সৃষ্টিয়ে আমাক বহুতো শিকায় আজিও।

আমাৰ প্ৰশ্ন: চিনেমাত গীতক গুৰুত্ব দিয়া এগৰাকী পৰিচালক– ব্ৰজেন বৰুৱা। ব্ৰজেন বৰুৱা সংগীতৰ মানুহো আছিল…

সৌৰভ: হয়, ব্ৰজেন বৰুৱা আন এটি আমাৰ অসমীয়া ছবি জগতৰ খুবেই বিশেষ নাম। কেৱল এটা নাম নহয় আচলতে তেখেতে নিজেই এক অনুষ্ঠান। আমাৰ ছবি জগত বা সংগীত জগতৰ এটি বাটকটিয়া ব্যক্তিত্ব যি গৰাকী ব্যক্তিৰ নাম আমি ন’ললে হয়তো অসমীয়া চিনেমা শব্দটোয়েই আধৰুৱা হৈ ৰ’ব। জ্যোতিপ্রসাদ আগৰৱালা, ফনী শর্মা, ভূপেন হাজৰীকা আদি পুৰূধা ব্যক্তি সকলৰ পিছতেই ব্রজেন বৰুৱা দেৱে যি অভিনৱ আধুনিক প্রকাশ ভঙ্গিৰে ছৱিৰ কাহিনী চিত্রনাট্য পৰিচালনাৰ লগতে সংগীতৰ এক নতুন ধাৰা সংযোজন কৰি অসমীয়া চিনেমাৰ ব্যবসায়িক সফলতাৰ বাট ৰচিলে সেইয়া অভুতপূর্ব। তেখেতৰ সংগীতত প্রাণ পাইছিল থলুৱা ভাষা আৰু সংগীতৰ লগতে পাশ্চাত্য সংগীতৰ সুকীয়া সংমৃশ্রণে। এক নতুন সোৱাদ পাইছিল অসমীয়া ছবিৰ দৰ্শক তথা ম্রোতাই। মোৰ দূৰ্ভাগ্য যে তেখেতক কাষৰ পৰা লগ নাপালো, যদিও সেই ঘৰ খনত সৰুৰে পৰা বহু বাৰ অহাযোৱা হৈ আহিছিলে আমাৰ পৰিয়ালৰ। ব্রজেন বৰুৱা দেৱৰ ভাতৃ সংগীত পৰিচালক ৰমেন বৰুৱা দেৱে মোৰ এগৰাগী মাহী (গীতিকাৰ কেশৱ মহন্ত দেৱৰ বৰ জীয়ৰি)ক বিয়া কৰাইছিল। এই সুত্ৰেই কোনো ঘৰুৱা অনুষ্ঠান সকাম আদিত আহ জা কৰোতেই বৰুৱা পৰিয়ালৰ যি আভিযাত্য আৰু ছবি জগতলৈ আগবঢ়োৱা তেখেতৰ সাংস্কৃতিক অনুদানৰ কথা ঐতিহ্যমণ্ডিত সেই লতাশিলৰ ঘৰটোৰ প্রতিটো কোণেই আমাৰ আটাইকে জনাই আহিছে। মোৰ জন্মৰো বহু বছৰ পূর্বেই তেখেতে এই পৃথিৱীৰ পৰা বিদায় লৈছিল কায়িক ভাৱে। নিচেই সৰুতেই ঘৰত থকা ক’লা- বগা দূৰদৰ্শনৰ স্ক্রীণত দেখা মনত আছিল কেইখন মান চিনেমা; যেনে- ড° বেজবৰুৱা, মাক আৰু মৰম, আমাৰ ঘৰ আদি। পাছৰ পর্য্যায়ত চোৱাৰ সুযোগ পাইছিলো ‘ওপজা সোণৰ মাটি’, ‘স্মৃতিৰ পৰশ’, ‘ইটো সিতো বহুতো’ ইত্যাদি কেইবাখনো ছবিৰ যি সুন্দৰ সংগীত ৰচি গ’ল সেইয়া আমাৰ বাবে এক বিশেষ নিদৰ্শন। কেবল সংগীত কৰাই নহয় তেখেত আছিল একেধাৰে চিনেমা পৰিচালক, চিত্রনাট্যকাৰ, গীতিকাৰ, অভিনেতা, কণ্ঠশিল্পী আৰু এজন সফল প্রযোজক। এক বিৰল ব্যক্তিত্বৰ অধিকাৰী , এক বিশাল অনুষ্ঠান তেখেত নিজেই যাৰ কৰ্মৰ অধ্যয়ণ কৰিলে হয়তো আমাৰ দৰে ন-শিকাৰুৰ বহুখিনি লাভলাভ হ’ব। নিশ্চিত ভাৱে ক’ব খোজো যে মই নিজেও এজন তেখেতৰ সাধাৰণ অনুগামী।

ইতালী- আমেৰিকাৰ বিখ্যাত চিনেমা পৰিচালক তথা চিএনাট্যকাৰ ফ্রেঙ্ক কাপ্রাই লিখিছিল –
‘Film is one of the three universal languages, the other two: mathematics and music’-

সঁচাকৈয়ে, আজিৰ প্রেক্ষাপটতো বিশ্বব্যাপি এই তিনিওটা ভাষাহে সহজে বুজিব পৰা আৰু সকালোৱে একেলগ অনুধাৱন কৰিব পৰা প্ৰচলিত ভাষা বুলি আমি ক’ব পাৰো।

]]>
https://rupaliparda.com/archives/33007/feed 0 33007
আকাশ হেনো নদীৰ নাম | চিনেচৰ্চা | –উৎপল মেনা https://rupaliparda.com/archives/32999 https://rupaliparda.com/archives/32999#respond Fri, 10 Apr 2026 06:01:55 +0000 https://rupaliparda.com/?p=32999 আকাশ হেনো নদীৰ নাম | চিনেচৰ্চা | --উৎপল মেনা 28

এখন গাঁও, নে চহৰ—নদীৰ পাৰঘেঁষা এক ভূগোল। পৰম্পৰা, আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু সাংস্কৃতিক শৃংখলাক সন্মান জনাই অহা এই সমাজ-বাস্তৱতাতেই এই “ৰূপালী গল্প”ৰ জগত নিৰ্মিত। নাম: আকাশ হেনো নদীৰ নাম।
গাঁও বা চহৰ খনত মানুহে কেৱল বাস নকৰে, তেওঁলোকে সময়কো বহন কৰে—নিজৰ ভাষাত, নিজৰ আচাৰত, নিজৰ নীৰৱতাত।
এই জগতৰ মাজত এগৰাকী মানুহ—“নায়ক”—যাৰ ভিতৰত এক অনমনীয় একাগ্ৰতা। বিষ্ণু খাৰঘৰীয়াই গঢ়ি তোলা এই চৰিত্ৰটো যেন এক চলমান সময়—যি সময় নিজেই নিজৰ ভিতৰত উভতি যাব বিচাৰে। তেওঁৰ কাষত ৰীণা বৰাৰ ৰূপায়িত পত্নী—এজন সহযাত্রী, যাৰ নীৰৱ উপস্থিতিত সংসাৰৰ সৰু-ডাঙৰ সুৰবোৰ ধ্বনিত হয়।
“নায়ক” ব্যস্ত ব্ৰজাৱলী ভাষাৰ চৰ্চা আৰু উদ্ধাৰত। আঞ্চলটোৰ সন্মানীয় পণ্ডিত হিচাপে তেওঁৰ সমগ্ৰ জীৱন যেন এই প্ৰায়-বিলুপ্ত ভাষাটোৰ পুনৰুজ্জীৱনৰ উদ্দেশ্যত সমৰ্পিত। কাহিনী-ৰেখাই পূৰ্ণ গতি লোৱাৰ আগতেই পৰিচালকে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ চিনেমেটিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে—চৰিত্ৰটোৰ মানসিক জগতৰ ভিতৰত প্ৰৱেশ। “নায়ক”ৰ মন-মগজুত ব্ৰজাৱলী শব্দৰ প্ৰতিধ্বনি, এক প্ৰকাৰৰ subjective mental visualization হিচাপে পৰ্দাত উদ্ভাসিত হয়। সচেতনতাৰ এই আত্মগত দৃশ্যকল্পায়ন (subjective visualization of consciousness)-ৰ নিপুণ প্ৰয়োগে দৰ্শকক আৰম্ভণিতে বুজাই দিয়ে—এই চৰিত্ৰৰ অস্তিত্ব, সত্তা আৰু জীৱন-দৰ্শন ব্ৰজাৱলী ভাষাৰ সৈতে অবিচ্ছেদ্যভাৱে সংলগ্ন। ইয়াতেই কাহিনীৰ মূল বিষয়বস্তু’ স্পষ্টভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত হয়।

আকাশ হেনো নদীৰ নাম | চিনেচৰ্চা | --উৎপল মেনা 29
এই কেন্দ্ৰীয় বিন্দুৰ বিপৰীতে দ্বিতীয় narrative axis হিচাপে আবিৰ্ভাৱ ঘটে পুত্ৰ জয়ন্তৰ (অভিনয়ত: চাংকু নিৰঞ্জনে)। বহু বছৰ ধৰি আঁতৰি থকা জয়ন্তৰ ঘৰলৈ উভতি অহা মুহূৰ্তটোৱেই কাহিনীৰ গতি ত্বৰান্বিত কৰা এক inciting moment হিচাপে কাম কৰে। জয়ন্তৰ মনস্তত্ত্ব গঢ়ি উঠিছে এই ভূগোলৰ মাটি-পানীৰ সৈতে—তাৰ স্মৃতি, তাৰ আবেগ আৰু তাৰ সাংস্কৃতিক অৱচেতন এই স্থানৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত।
পৰিচালকে এই emotional geography-টো দৃশ্যমান কৰিবলৈ জয়ন্তক নদীৰ পাৰলৈ লৈ যায়। এই ছিকুৱেন্সসমূহত কেমেৰাৰ ব্যৱহাৰ বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য—framing, composition, camera angle আৰু আলোক-ব্যৱস্থাৰ সুষম সমন্বয়ে এক ধীৰ, স্পৰ্শকাতৰ cinematic rhythm সৃষ্টি কৰে। জয়ন্ত আৰু তেওঁৰ সৈতে অহা “বন্ধু”ৰ উপস্থিতিৰ সৈতে নদী, প্ৰকৃতি আৰু বিস্তৃত ভূদৃশ্য একেলগে মিশি গৈ এক অন্তৰ্মুখী মিজ-আঁ-চেন (mise-en-scène) নিৰ্মাণ কৰে। ইয়াত সাহিত্যৰ ভাষাতকৈ কেমেৰাৰ ভাষাই অধিক শক্তিশালী হৈ উঠে।
বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য—Bird’s-Eye View Shot-ৰ প্ৰয়োগ। এইবোৰ কেৱল দৃশ্যমান সৌন্দৰ্যৰ বাবে নহয়; বৰং ভূগোলক স্পষ্ট কৰা, স্থানিকতা প্ৰতিষ্ঠা কৰা আৰু narrative space-টোক বিস্তৃত কৰাৰ এক সচেতন চিনেমেটিক কৌশল। চিত্ৰগ্ৰহণ (Cinematography: পৰাশৰ বৰা) এই চিনেমাখনৰ অন্যতম শক্তিশালী দিশ হিচাপে চিহ্নিত হয়—কেইবাটাও ছিকুৱেন্সত এই ভিজুৱেল ভাষাই ৰূপালী সৌন্দৰ্যৰ স্তৰত উপনীত হয়।
কাহিনী-ৰেখা দুটা মূল বিন্দুৰ মাজত গঢ় লৈ উঠে—“নায়ক” আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ জয়ন্ত। “নায়ক”ৰ জৰিয়তে চিনেমাখনে ব্ৰজাৱলী ভাষাক কেন্দ্ৰীয় বিষয়বস্তু হিচাপে পৰ্দালৈ আনে। মহেশ্বৰ নেওগ আৰু সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ দৰে পণ্ডিতসকলৰ মতে, ব্ৰজাৱলী ভাষা মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ উদ্দেশ্যে নিৰ্মাণ কৰা এক কৃত্ৰিম সাহিত্যিক ভাষা—মূলতঃ বৰগীত আৰু অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত। কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে থকা মতবাদ অনুসাৰে, এই ভাষাৰ শিপা অধিক প্ৰাচীন; মধ্যকালত ই এক উমৈহতীয়া লোকভাষা বা lingua franca হিচাপে উত্তৰ-পূব ভাৰত আৰু হিমালয় পাদদেশত ব্যৱহৃত হৈছিল, য’ত স্থানীয় অসমীয়া শব্দভাণ্ডাৰৰ সৈতে মৈথিলী আৰু মগধী অপভ্ৰংশৰ ৰূপতাত্ত্বিক প্ৰভাৱ দেখা যায়। এই তাত্ত্বিক বিতৰ্ক কাহিনীৰ ভিতৰতেই স্বাভাৱিকভাৱে সন্নিৱিষ্ট হয়।

আকাশ হেনো নদীৰ নাম | চিনেচৰ্চা | --উৎপল মেনা 30
জয়ন্ত-কেন্দ্ৰিক narrative-এ চিনেমাখনত আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয় সংযোজন কৰে—সমকামিতা (homosexuality)। লগত অহা “বন্ধু”ৰ সৈতে জয়ন্তৰ আৱেগীয় আৰু মানসিক সংযোগ ক্ৰমে স্পষ্ট হয়। কাহিনী আগবাঢ়ে—পিতৃ-মাতৃয়ে পুত্ৰৰ বিবাহৰ কথা চিন্তা কৰে; কিন্তু এক গুৰুত্বপূৰ্ণ দৃশ্যত মাকে পুত্ৰৰ পৰা জানে—তেওঁৰ জীৱন-সংসাৰ এই “বন্ধু”জনৰ সৈতে। [দূৰৈৰ পৰা উভতি অহা পুত্ৰ—জয়ন্ত। চাংকু নিৰঞ্জনৰ অভিনয়ে এই চৰিত্ৰটোক এক কোমল বাস্তৱতা প্ৰদান কৰিছে। বহুদিনৰ পাছত ঘৰলৈ উভতি অহা এই মানুহজন যেন নিজৰ অতীতৰ লগত পুনৰ দেখা কৰিবলৈ আহিছে। তেওঁৰ ভিতৰত আছে এই মাটিৰ গন্ধ, এই পানীৰ সোঁত—এক অদৃশ্য টান, যি তেওঁক পুনৰ এই স্থানলৈ আনে।
নদীৰ পাৰলৈ লৈ যোৱা সেই মুহূৰ্তবোৰ—এই চিনেমাৰ নীৰৱ কাব্য। কেমেৰাই ইয়াত কথা নকয়, মাথোঁ চায়। framing, composition, আলোক আৰু ছাঁই মিলি সৃষ্টি কৰে এক ধীৰ, শ্বাস-প্ৰশ্বাস লোৱা দৃশ্যভাষা। জয়ন্ত আৰু তেওঁৰ লগত অহা “বন্ধু”—দুয়োটা মানুহ, আৰু সিহঁতৰ মাজত থকা এক অনুক্ত সম্পৰ্ক। প্ৰকৃতিৰ মাজত সিহঁত যেন নিজৰ সঁচা সত্তাটোক স্বীকাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।] ইয়াতেই উদ্ভৱ হয় মূল সংঘাত—পৰম্পৰা বনাম আধুনিকতা, সামাজিক মানদণ্ড বনাম ব্যক্তিগত স্বাতন্ত্ৰ্য।
এই দ্বন্দ্ব কেবল পৰিয়ালৰ ভিতৰত সীমাবদ্ধ নাথাকে; ই সম্প্ৰসাৰিত হৈ সমাজ-সংৰচনাৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয়। “নায়ক” নিজেই ব্যক্তিগত আৰু সামাজিক সংকটৰ মাজত আবদ্ধ হৈ পৰে। ইয়াৰ পৰিণতিত তিনিটা চৰিত্ৰ—পিতৃ, মাতৃ আৰু পুত্ৰ—এক জটিল মানসিক সংঘাতত নিমজ্জিত হয়। সাহিত্য আৰু কেমেৰাৰ যুগল ভাষাৰে এই সংঘাতসমূহক দৃশ্যমান ৰূপ দিয়াত পৰিচালকৰ দক্ষতা স্পষ্ট। অন্তৰ্জগতৰ টানাপোড়েনক দৃশ্যমান কৰা এই cinematic articulation দৰ্শকৰ সৈতে এক আবেগীয় সংযোগ স্থাপন কৰে।
কিন্তু “সমস্য” হয় কাহিনীৰ সামগ্ৰিক গতি, দৈৰ্ঘ—অপ্ৰয়োজনীয় দৈৰ্ঘই দৰ্শকক সম্পৃক্ত কৰি ৰখাত ব্যাঘাত সৃষ্টি কৰে। (সম্পাদনাৰ সময়ত পৰিশ্ৰমৰ প্ৰয়োজন আছিল।) এই ত্ৰুটিৰ বাবে বিষয়বস্তু-কেন্দ্ৰিক ৰূপালী গল্পটোৱে নিজস্ব চিনেমেটিক সৌন্দৰ্যৰ দিশে অগ্ৰসৰ হ’ব নোৱাৰিলে।
একেদৰে, সংগীত ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰতো দ্বৈততা লক্ষ্য কৰা যায়। কিছুমান ছিকুৱেন্সত অপ্ৰয়োজনীয় সংগীত সংযোজনে দৃশ্যৰ স্বাভাৱিক আবেগক আৱৰণ দিছে। বহু ক্ষেত্ৰত নীৰৱতা (Silence)য়ে ছিকুৱেন্সৰ নান্দনিকতা আৰু আবেগীয় অভিঘাত অধিক তীব্ৰভাৱে প্ৰকাশ কৰিব পাৰিলেহেঁতেন—এই অনুভৱ দৰ্শকৰ আসনত বহি কেইবাটাও ছিকুৱেন্সত অনুভৱ কৰিছোঁ।
বিপৰীতে, আন বহু ছিকুৱেন্সত সত্ৰীয়া সংগীত আৰু বৰগীতৰ non-diegetic প্ৰয়োগে এক স্বতন্ত্ৰ soundscape নিৰ্মাণ কৰিছে। এই ধ্বনি-নির্মাণে চিনেমাখনৰ নান্দনিক স্তৰ উন্নত কৰাৰ লগতে সাংস্কৃতিক টেক্সচাৰকো গভীৰতা প্ৰদান কৰিছে। সংগীত পৰিচালনা (ড৹ সৌৰভ মহন্ত) এই ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য—বিশেষকৈ য’ত সংগীত আৰু দৃশ্য একেলগে মিলি এক সমন্বিত আবেগীয় অভিজ্ঞতা সৃষ্টি কৰিছে।
শেষত:
এই “ৰূপালী গল্প”টো এক সাধাৰণ narrative নহয়; ই এক সাংস্কৃতিক আৰু দাৰ্শনিক পাঠ—য’ত ভাষা কেৱল যোগাযোগৰ মাধ্যম নহয়, বৰং অস্তিত্ব, পৰিচয় আৰু সময়ৰ সৈতে জড়িত এক জটিল সত্তা। চিনেমাখনে পৰম্পৰা আৰু আধুনিকতাৰ মাজৰ সংঘাতক এক সংবেদনশীল cinematic discourse হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। যদিও narrative control আৰু sound design-ৰ কিছুমান সীমাবদ্ধতা স্পষ্ট। তথাপি ভিজুৱেল ভাষা, বিষয়বস্তুৰ গভীৰতা আৰু আবেগীয় সততাৰ বাবে “ৰূপালী গল্প”টো অসমীয়া চিনেমাত এক চিন্তনযোগ্য আৰু আলোচনাযোগ্য সংযোজন হিচাপে চিহ্নিত হ’ব পাৰে!

]]>
https://rupaliparda.com/archives/32999/feed 0 32999
ছিকুৱেল | আৰু এখন… | –উৎপল মেনা https://rupaliparda.com/archives/32977 https://rupaliparda.com/archives/32977#respond Tue, 07 Apr 2026 01:51:19 +0000 https://rupaliparda.com/?p=32977 ছিকুৱেল | আৰু এখন... | --উৎপল মেনা 36

ছিকুৱেল নচলে! “যৌৱনে আমনি কৰে-২” বাণিজ্যিক বিফলতাৰ পাছত হোৱা চৰ্চা। “যৌৱনে আমনি কৰে” চিত্ৰগৃহত মুক্তি পাইছিল ১২ জুন ১৯৯৮ -ত। সেই সময় আছিল, অসমীয়া চিনেমা “একেবাৰে নচলা” সময়। অসমীয়া চিনেমা নিৰ্মাণৰ গতি মন্থৰ হৈছিল। তেনে “বেয়া সময়”তে চিত্ৰগৃহলৈ হিল-দল ভাঙি দৰ্শক আহিছিল চিনেমা খন চাবলৈ। তুলনা মুলকভাবে সেইসময়তকৈ আজিৰ তাৰিখত অসমীয়া চিনেমাৰ “স্থানীয় বজাৰ”ৰ অৱস্থা ভাল। কিন্তু নচলিল।
“ধুৰন্ধৰ”ৰ বাণিজ্যিক সফলতাৰ ধাৰাবাহিকতাত আগবঢ়া “ধূৰন্ধৰ ২: দ্য ৰিভেঞ্জ” মুক্তিৰ সময়ছোৱাতেই, এখন বাণিজ্যিকভাৱে সফল অসমীয়া চিনেমাৰ ছিকুৱেল ‘যৌৱনে আমনি কৰে-২’ চিত্ৰগৃহত আশানুৰূপ সঁহাৰি সংগ্ৰহত ব্যৰ্থ হয়।
কাৰণ?

ছিকুৱেল | আৰু এখন... | --উৎপল মেনা 37
ইয়াৰ অন্তৰ্নিহিত কাৰণ স্পষ্ট—সময়ৰ কৌশলগত ব্যৱস্থাপনা। “ধুৰন্ধৰ”ৰ সফলতাৰ ঢৌত এৰি দিছিল “ধূৰন্ধৰ ২: দ্য ৰিভেঞ্জ”।
বিপৰীতে “যৌৱনে আমনি কৰে-২” (২০২৬) -ৰ বৃহৎ অংশৰ দৰ্শকৰ বাবে পূৰ্বসূৰী “যৌৱনে আমনি কৰে” অপৰিচিত— যাৰ সৈতে তেওঁলোকৰ কোনো অনুভৱগত বা স্মৃতিগত সংযোগ গঢ়ি উঠাৰ বাট নাছিল।

ছিকুৱেল | আৰু এখন... | --উৎপল মেনা 38
আন এখন অসমীয়া ছিকুৱেল– “ডক্তৰ বেজবৰুৱা-২”। ১৯৬৯ (৭ নৱেম্বৰ)-ৰ বাণিজ্যিক সফল চিনেমা “ডক্তৰ বেজবৰুৱা”ৰ ছিকুৱেল। এই খন “স্থানীয় বজাৰ”ত কিছু সফল হৈছিল। সফলতাৰ কাৰণ কিন্তু প্ৰথম খনৰ “ইমেজ” (কাহিনী, চৰিত্ৰ) নাছিল। প্ৰথম খনৰ “আৱেগ” লৈ খুউব কম সংখ্যক দৰ্শকহে চিত্ৰগৃহলৈ গৈছিল।
সফলতাৰ আঁৰত মুখ্য ভূমিকা লৈছিল কৌশলগত কাষ্টিং আৰু সুপৰিকল্পিত প্ৰচাৰ-ডিজাইনে। প্ৰচাৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল প্ৰথম খনৰ চিৰসেউজ গীতৰ আধুনিক পুনৰনির্মাণ—য’ত সংগীত আৰু চিত্ৰায়ণৰ নৱ ব্যাখ্যাই নষ্টালজিয়াক বাণিজ্যিক শক্তিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছিল।
[ছিকুৱেলনো কি?
১। ঐতিহ্য-ভিত্তিক ছিকুৱেল #LegacySequel
২। পুনঃব্যাখ্যামূলক ছিকুৱেল #ReinterpretativeSequel
৩। আংশিকভাৱে আত্মিক ছিকুৱেল #SpiritualSequel]

ছিকুৱেল | আৰু এখন... | --উৎপল মেনা 39
“ডক্তৰ বেজবৰুৱা” পুনঃব্যাখ্যামূলক ছিকুৱেল। মূল চিনেমাখনৰ ঐতিহ্য (legacy) অক্ষুণ্ণ ৰাখি, নতুন সময়ৰ নান্দনিকতা—বিশেষকৈ ডাৰ্ক টোন আৰু থ্ৰিলাৰধর্মী চিনে-ব্যাকৰণ—সংযোজন কৰা হৈছে। একে সময়তে, কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰটো এক পৌৰাণিক (mythic) মাত্ৰাৰ প্ৰতীকী ব্যক্তিত্ব হিচাপে পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। দৰ্শকে “Self-contained” চিনেমাৰ দৰে উপভোগ পাৰিছে। এয়া সফলতাৰ আন এটা কাৰণ।
গতিকে এনেদৰে নিশ্চয় ক’ব পাৰো— দীৰ্ঘ সময়ান্তৰত গঢ়ি উঠা ছিকুৱেলসমূহত, পূৰ্বৰ স্মৃতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰি, এক স্বতন্ত্ৰ আৰু self-contained narrative গঢ়াত মন দিব লাগে।

ছিকুৱেল | আৰু এখন... | --উৎপল মেনা 40
চৰ্চাত অসমীয়া ভাষাৰ আন এখন ছিকুৱেল– “ককাদেউতা নাতি আৰু হাতী ২”।
১৯৮৩ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত চিত্ৰগৃহত মুক্তি পোৱা “ককাদেউতা নাতি আৰু হাতী”ৰ ছিকুৱেল। নিপ বৰুৱাৰ পৰিচালনা (কাহিনী-চিত্ৰনাট্য: নিপ বৰুৱা, মহেন্দ্ৰ বৰঠাকুৰ) -এৰে নিৰ্মিত চিনেমা খনৰ বক্স অ’ফিচ ৰিপ’ৰ্ট: ছুপাৰ হিট। এই সফল চিনেমা খনৰে ছিকুৱেল “ককাদেউতা নাতি আৰু হাতী ২”। পৰিচালনা বিশ্বজিৎ বৰা। চিত্ৰনাট্য ভাস্কৰ হাজৰিকাৰ। চৰিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰিছে– যতীন বৰা, প্ৰাঞ্জল শইকীয়া, পংকজ মহন্ত, প্ৰীতি কংকণা, প্ৰস্তুতি পৰাশৰ, তপন দাস, উৎপল দাস, আদিল হুছেইন আদিক লৈ। চিত্ৰগ্ৰহণ কৰিছে প্ৰদীপ দৈমাৰীয়ে। চৰ্চা: এই চিনেমা খনত “এক দুই তিনি চাৰি…” গীতটো ব্যৱহাৰ কৰিছে। (প্ৰথম খনত এই গীতটো চিত্ৰায়ন কৰিছিল হাতীৰ ওপৰত কিশোৰ হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাকলৈ। –হয়, বৰ্তমানৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা…) গতিকে মনলৈ অহা স্বাভাৱিক প্ৰশ্ন: পুনৰ একেটা কাহিনীয়ে দৰ্শকে নতুন ৰূপত দেখিব নেকি! ৰিমেক (একে গল্প, নতুন ৰূপ) নেকি! নহয়, পৰিচালক বৰাৰ ভাষাত– “আগৰ কাহিনীৰ লগত সংযোগ আছে। পুৰণি চৰিত্ৰ বা তেওঁলোকৰ পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মও আছে। আগৰ ঘটনাৰ পাছৰ ভাগ কাহিনী।সেইবাবে Legacy Sequel বুলি ক’ব পাৰো!” কথা প্ৰসংগত পৰিচালক গৰাকীয়ে কোৱা কথাৰ পৰা অনুভৱ কৰিলোঁ– প্ৰথম খনৰ দৰে এই খনতো স্বকীয় অসমীয়া ফ্লেভাৰ অটুট ৰাখি, সময়ৰ সৈতে খাপ খুৱাই নান্দনিক আৰু কাৰিকৰী দিশত আধুনিক সংযোজন কৰা হৈছে। কাহিনীটো সৰল আৰু সাৱলীল বৰ্ণনাশৈলীৰে উপস্থাপন কৰা হৈছে, যিয়ে দৰ্শকৰ সৈতে স্বাভাৱিক সংযোগ স্থাপনত সহায় কৰিব। ক’ব পাৰি– এই খনতো পৰিচালক-লেখকে self-contained narrative গঢ়াত মন দিছে।
[বিশ্বজিৎ বৰাৰ অসমীয়া চিনেমা: বহ্নিমান, ফেঁহুজালি: দা ডন, ৰক্তবীজ, বেলকনিত ভগৱান, লখিমী, বুম্বা ৰাইড, বীৰাংগনা সাধনী। পৰিচালক গৰাকীৰ চিনেমা শৈলীৰ বিশেষত্ব: এটা বৃত্তত বন্দি নহয়। বিষয়বস্তু, পৰিচালনা শৈলী ভিন্ন।] ]]> https://rupaliparda.com/archives/32977/feed 0 32977 ব্ৰহ্মকন্যা | চিনেচৰ্চা | –উৎপল মেনা https://rupaliparda.com/archives/32966 https://rupaliparda.com/archives/32966#respond Sat, 04 Apr 2026 02:07:19 +0000 https://rupaliparda.com/?p=32966 অসমীয়া চিনেমা “ব্ৰহ্মকন্যা”ৰ দৰ্শক হোৱাৰ সময়ত মনলৈ আহিছিল– “দা কালাৰ অৱ পেৰাডাইজ”। চিনেমা খনত ব্যৱহাৰ হোৱা সাহিত্যৰ ভাষা: ফাৰ্চী। ইৰাণী মাজিদ মাজিদিৰ পৰিচালনা। মূল নাম– “ৰাং-এ খোদা” (Rang-e Khoda)। “ঈশ্বৰৰ ৰং”। চিনেমা খনৰ মূল চৰিত্ৰ– মহম্মদ। ৮ বছৰীয়া অন্ধ কিশোৰ। তেহৰানৰ এখন বিশেষ বিদ্যালয়ত পঢ়ে। মহম্মদে প্ৰকৃতিৰ শব্দ আৰু স্পৰ্শৰ জৰিয়তে পৃথিৱীখনক অনুভৱ কৰিব পাৰে! পখীৰ মাত বা গছৰ পাতৰ খচখচনিৰ মাজত ঈশ্বৰৰ অস্তিত্ব বিচাৰি পায়! মহম্মদক তাৰ শিক্ষকে কয় সিহত (চকুৰে নেদেখা সকল) -ক ভগৱানে বেছি ভালপায়। মহম্মদৰ মুখত সংলাপ– “যদি ভগৱানে মোক সঁচাকৈয়ে বেছি ভালপায়, তেন্তে মোক কিয় অন্ধ কৰি সৃষ্টি কৰিলে…” (চুই যোৱা সংলাপ)।

ব্ৰহ্মকন্যা | চিনেচৰ্চা | --উৎপল মেনা 48
চুই থকা আৰু এটা সংলাপ– “তেওঁ (শিক্ষক) কৈছিল– ভগৱান প্ৰতিটো ঠাইতে আছে! মই তেওঁক চুব পাৰিম! তেনেহ’লে মই কেতিয়া মোৰ হাতৰ আঙুলিবোৰেৰে ভগৱানক চুব পাৰিম!” এনে ধৰণৰ সাহিত্যৰ ভাষাৰে লেখক-পৰিচালকে মহম্মদৰ (নিস্পাপ শিশুৰ) ভগৱান-বিশ্বাস আৰু যন্ত্ৰণা চিত্ৰায়ণ কৰিছে।
“চকুৰে নেদেখা চৰিত্ৰ” আৰু কেইবাটাও চৰিত্ৰই আমাক চুই আছে–, “স্পৰ্শ”ৰ অনিৰুদ্ধ , “ব্ল্যাক”ৰ মিশেল মেকনেলী, “কাবিল”ৰ ৰোহন ভাটনাগৰ, “ফানা”ৰ জুনি, “ৰিয়াজ”ৰ ৰাজু, “ৰৈ ৰৈ বিনালে”ৰ ৰাউলকে ধৰি ভালেমান চৰিত্ৰই। কিন্তু “ব্ৰহ্মকন্যা” চোৱাৰ সময়ত মাজিদ মাজিদিৰ চিনেমা খনৰ কথাহে মনলৈ আহিছিল। কাৰণ– নিৰ্মাাণ-পৰ্ব। চৰিত্ৰ নিৰ্মাণ প্রক্রিয়াত– মাজিদ মাজিদিৰ চিনেমা খনৰ সৈতে ধীৰাজ কাশ্যপৰ “ব্ৰহ্মকন্যা”ৰ মিল আছে। অসমীয়া চিনেমা খনত চকুৰে নেদেখা, মনেৰে মানুহৰ (সুখ-) দুখ অনুভৱ কৰিব পৰা দুটা চৰিত্ৰ– পিতা-পুত্ৰী।

ব্ৰহ্মকন্যা | চিনেচৰ্চা | --উৎপল মেনা 49
চৰিত্ৰ দুটা “ব্ৰহ্মকন্যা”ৰ কাহিনী-ৰেখাৰ মূল বিন্দু নহয়। মূল বিন্দু– দূৰ্গা। (চৰিত্ৰটো নিৰ্মাণ কৰিছে ৰ’দালী বৰাক লৈ। পৰিপাটি নিৰ্মাণ। চৰিত্ৰটোৰ দুখ, সুখ দৰ্শকে গভীৰভাৱে অনুভৱ কৰাব পাৰিছে। অৱশ্যে কেইটামান ছিকুৱেন্সত অভিনেত্ৰী গৰাকীয়ে চৰিত্ৰৰ সৈতেএকাত্ম হ’ব পৰা নাই বা পৰিচালকে কৰাব পৰা নাই। আভিনেত্ৰী গৰাকীৰ পৰিশ্ৰম স্পষ্ট। মেথড অভিনয় স্পষ্ট।) কিশোৰী দূৰ্গা– অনাথ।

ব্ৰহ্মকন্যা | চিনেচৰ্চা | --উৎপল মেনা 50
জীৱনটো উন্নত হ’ব বুলিয়ে সম্পৰ্কীয় খুড়ীয়েকৰ সৈতে তাই মহানগৰীলৈ আহে। মনত– পঢ়াৰ সপোন। (পৰিচালকে ৰূপালী গল্পটোৰ প্ৰথম ছিকুৱেন্সটোতে স্পষ্ট কৰিছে।) কিন্তু মহানগৰীত খোজ দিয়াৰ সময়তে গম পাই– তাইক বিক্ৰী কৰি দিয়াৰ বাবেহে আনিছে। তাইৰ সপোনবোৰ ভাঙি চুৰমাৰ হয়! (কাহিনীৰ গতিত দেখা যায়, তাই পঢ়াৰ ইচ্ছা মনত লৈ ফুৰে।)

ব্ৰহ্মকন্যা | চিনেচৰ্চা | --উৎপল মেনা 51
খুড়ীয়েকৰ পৰা মুক্ত হৈ তাই মহানগৰীৰ অচিন বাটত খোজ আগবঢ়াই। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ পাৰৰ “ফুটপাথ-সমাজ”ৰ মাজত সোমাই পৰে। কাহিনী-ৰেখাৰ গতিত (দূৰ্গাক) মূল বিন্দুৱে চুৱে কেইবাটাও বিন্দু (চৰিত্ৰ) -ই। বুঢ়া বাবা (অভিনয়ত: ধৰ্মেশ্বৰ দাস), আৰ্টীষ্ট (অভিনয়ত: পৰান শৰ্মা), দোকানি (অভিনয়ত: যতীন্দ্ৰ নাথ খনিকৰ), কিশোৰ– হিটলাৰ (অভিনয়ত: চিন্ময় কলিতা), কেই গৰাকীমান কিশোৰ (অভিনয় কৰিছে: ইমৰান আখতাৰ, প্ৰণৱ দাস , নিতু দৈমাৰী আদিয়ে।), ৰেহেনা (অভিনয়ত: পিংকী কৰ্মকাৰ), ৰেহেনাৰ আব্বা (অভিনয়ত মুকুন্দ তালুকদাৰ) আদি চৰিত্ৰই। বুঢ়া বাবাই দূৰ্গাক আশ্ৰয় দিয়ে, জীয়াই থাকিবলৈ বাট দেখুৱাই। এদিন বুঢ়া বাবাৰ মৃত্যু হয়। চকুৰে দেখা বহুতৰে কৰ্ম-ব্যৱহাৰে তিতা অভিজ্ঞতা দিয়াৰ বিপৰীতে চকুৰে নেদেখা ৰেহেনা, ৰেহেনাৰ আব্বাই অনুভৱ কৰিলে দূৰ্গাৰ মনৰ পৃথিৱী খন! মহম্মদৰ দৰে।

ব্ৰহ্মকন্যা | চিনেচৰ্চা | --উৎপল মেনা 52
ৰেহেনা-ৰেহেনাৰ আব্বাৰ সৈতে “দা কালাৰ অৱ পেৰাডাইজ”ৰ মহম্মদৰ মিল নাই। দূৰত্ব– বহূত। মিল ইয়াতেই– ৰেহেনা, ৰেহেনাৰ আব্বাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰা পিংকী কৰ্মকাৰ, মুকুন্দ তালুকদাৰে বাস্তৱত নেদেখে। মহম্মদৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰা মহচেন ৰামেযানীয়ো বাস্তৱ জীৱনত দৃষ্টিহীন। পৰিচালকে হয়তো অভিনয় কৰোৱা নাছিল, আঙুলিৰে স্পৰ্শ কৰি অনুভৱ কৰা, শব্দৰ জৰিয়তে জগত বুজা—এইবোৰ অভিনেতা গৰাকীৰ বাস্তৱ জীৱনৰে অংশ।

ব্ৰহ্মকন্যা | চিনেচৰ্চা | --উৎপল মেনা 53
পিংকি, মুকুন্দ তালুকদাৰকো হয়তো পৰিচালক ধীৰাজ কাশ্যপে অভিনয় কৰোৱা নাই! ৰেহেনাই পাছলি কটা, ভাত ৰন্ধা, ৰেহেনাৰ আব্বাই ডাঢ়ি খুৰোৱা ইত্যাদি কামবোৰ তেনেদৰেই কৰিছে, যেনেদৰে বাস্তৱত পিংকী কৰ্মকাৰ, মুকুন্দ তালুকদাৰে কৰে! (পৰিচালকৰ এই বাস্তৱমুখী অভিনয়-প্ৰয়োগে কাহিনীক আধিক বিশ্বাসযোগ্য গতি প্ৰদান কৰিছে। ভাৱগত আৰু সামাজিক প্ৰাসংগিকতাৰ ক্ষেত্ৰত পৰিচালক সফল হৈছে।
চৰিত্ৰ দুটা নিৰ্মাণ কৰিছে পদপথত লোকগীত গোৱা পিতৃ-পুত্ৰিৰ ৰূপত। এনে ধৰণৰ “চৰিত্ৰ” বাস্তৱত দেখা যায়। এই দুটা চৰিত্ৰৰ সুসংগঠিত নিৰ্মাণে আন চৰিত্ৰসমূহৰো বিশ্বাসযোগ্যতা বঢ়াইছে। বাস্তৱিক ৰূপালী সৌন্দৰ্য বঢ়াইছে। এই খিনিতে উল্লেখ কৰিব পাৰি– চিত্ৰগ্ৰহণ বাস্তৱিক লোকেশ্বন কৰিছে; এয়া পৰিচালকৰ ইতিবাচাক সিদ্ধান্ত।)

ব্ৰহ্মকন্যা | চিনেচৰ্চা | --উৎপল মেনা 54
শেষত:
“ব্ৰহ্মকন্যা”ত পৰিচালকে কংক্রিট মহানগৰীত থকা “ফুটপাথ-সমাজ” খনক দেখুৱাব খুজিছে দূৰ্গাৰ দৃষ্টিৰে। “Realistic Cinematic Beauty” নিৰ্মাণত পৰিশ্ৰমি পৰিচালৰ উপস্থিতি স্পষ্ট। চিনেমাখনত “Narrative Pacing” আৰু “Balance”
ঠিকমতে নিয়ন্ত্ৰিত হোৱা নাই, যাৰ বাবে সামগ্ৰিক কাহিনী গঠন দুৰ্বল হৈছে। তেনেদৰে পৰিচালকে “ভূগোল” স্পষ্ট কৰাত মন নিদিলে।
কাহিনী-ৰেখাৰ শেষ বিন্দুত– হিটলাৰ হঁতৰ চিন্তাধাৰা দূৰ্গাই সলনি কৰিলে। সিহঁত পঢ়িব! ‘হোম’ত থাকিব। দূৰ্গাৰ মুখত সংলপ– “আমিও ‘হোম’তে থাকিম”। ইয়াৰ আগৰ ছিকুৱেন্সত অকলে থাকিব দিয় বুলি ৰেহেনা-ৰেহেনাৰ আব্বাক দূৰ্গাই আঁতৰাই পঠিয়াই। শেষ ছিকুৱেন্সটোত দেখা যায় এখন তিনি চকীয়া যানত ৰেহেনা-ৰেহেনাৰ আব্বাৰ সৈতে দূৰ্গা চহৰৰ পৰা আঁতিৰি যায়। “আমিও ‘হোম’তে থাকিম” সিদ্ধান্ত দূৰ্গাই অকলে লৈছিল নেকি? আৰু কাহিনীৰ গতিত ৰেহেনা হঁতৰ ঘৰত জলোৱা লেমটো? ৰেহেনাই জলাইছিল নেকি, দূৰ্গাৰ প্ৰয়োজনত? –এনে ধৰণৰ “প্ৰশ্নবোধক” থাকি গ’ল।

]]>
https://rupaliparda.com/archives/32966/feed 0 32966
বুং | চিনেচৰ্চা | –উৎপল মেনা https://rupaliparda.com/archives/32956 https://rupaliparda.com/archives/32956#respond Mon, 23 Mar 2026 01:31:53 +0000 https://rupaliparda.com/?p=32956 বুং | চিনেচৰ্চা | --উৎপল মেনা 56

“বুং” –লক্ষ্মীপ্ৰিয়া দেৱীৰ পৰিচালনা।
সাহিত্যৰ ভাষা: মণিপুৰী (মৈতৈলোন আৰু কেইটামাণ “হিন্দী” সংলাপ)।
মণিপুৰী চিনেমা খন চোৱাৰ সময়ত মোৰ মনত এটা প্ৰশ্ন– কিয় বাফটা পাইছে? (২০২৬ চনৰ BAFTA Awards-ত এই চিনেমাখনে Best Children and Family Film শিতানত বঁটা লাভ কৰি ভাৰতীয় চিনেমাৰ ইতিহাসত এক নতুন মাত্ৰা যোগ কৰে। “বাফটা”ক অস্কাৰৰ পাছত, গোল্ডেন গ্লোবৰ সমপৰ্যায়ত ৰখা হয়) –হয়, চিনেমা খন চোৱাৰ সময়ত বিষয়বস্তু, কাহিনী-ৰেখাৰ গতি, প্ৰতিটো ছিকুৱেন্সত প্ৰশ্নটোৰ উত্তৰৰ সন্ধান কৰিছিলোঁ। উত্তৰ সহজতে পালোঁ, কাহিনী-ৰেখাৰ শেষত সম্পূৰ্ণ, স্পষ্ট উত্তৰ পালোঁ।

বুং
কাহিনী কোৱাৰ সৰল শৈলী আৰু চৰিত্ৰ নিৰ্মাণ –ৰূপালী গল্পটোৰ চুই যোৱা প্ৰথম দুটা ইতিবাচক দিশ। কোনো জটিলতা নোহোৱাকৈ, অতি স্বাভাৱিক আৰু দৰ্শকৰ অসুবিধা নোহোৱাকৈ কাহিনী-ৰেখাক গতি দিছে। ব্যৱহাৰ কৰা সাহিত্যৰ ভাষা বিশেষ সমস্যা হোৱা নাই কাহিনীৰ ‘ৰৈখিক’ (linear) শৈলীৰ বাবে। ঘটনাৱলী এটাৰ পাছত আনটোকৈ সময়ৰ ক্ৰম অনুসৰি আগবাঢ়াইছে, দৰ্শকক সামান্য সময়ো বিভ্ৰান্ত নকৰাকৈ। [ব্যাখ্য: ‘ৰৈখিক’ শৈলীত চৰিত্ৰৰ আৱেগ আৰু মানৱীয় সম্পৰ্কক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হয়। দৰ্শকে চৰিত্ৰসমূহৰ সৈতে নিজকে সহজেই একাত্ম কৰিব পাৰে। ভি এফ এক্স (VFX) চমক নাথাকে, বাস্তৱসন্মত পৰিৱেশত চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা হয়। সাহিত্যৰ ভাষা– দৈনন্দিন জীৱনত ব্যৱহাৰ হোৱা ভাষাৰ দৰে। চুটি, অৰ্থপূৰ্ণ হয়। কাহিনী-চৰিত্ৰৰ পৰা যাতে দৰ্শকৰ মন আঁতৰি নাযায়, এই কথা মনত ৰাখি কেমেৰাৰ ভাষা প্ৰয়োগ, সম্পাদনাত কোনো ধৰণৰ অতিৰঞ্জিত পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰা নহয়।] কাহিনী-ৰেখাৰ মূলবিন্দু– ব্ৰজজেন্দ্ৰ, যাক মৰমতে সকলোৱে ‘বুং’ (অভিনয়ত: গুগুন কিপগেন) বুলি মাতে। অঘাইতং মণিপুৰী কিশোৰ বুঙে মাক মাতৃ মন্দাকিনী (আভিনয়ত: বালা হিজাম) -ৰ সৈতে বাস কৰে। দেউতাক কামৰ সন্ধানত ভাৰত-ম্যানমাৰ সীমান্তৰ মোৰে (Moreh) নামৰ চহৰখনলৈ গৈছিল। বুঙে ইমানে বুজে– দেউতাক তাতেই থাকে। বুঙৰ (দৰ্শকক বহুৱাই ৰাখিব পৰা) দুুষ্টামিৰে কাহিনী আগবাঢ়ে। বুং, বুঙৰ মাকৰ সৈতে বুঙৰ দেউতাকৰ যোগাযোগ নোহোৱা হয়। গাওঁখনত বুঙৰ দেউতাকৰ মৃত্যু হোৱা বুলি বিভিন্ন উৰা বাতৰি প্ৰচাৰ হয় যদিও বুঙে, বুঙৰ মাকে বিশ্বাস নকৰে। আনহাতে বুঙে অনুভৱ কৰে– দেউতাকৰ অনুপস্থিতিয়ে মাকৰ মনত দিয়া বেদনা, ঘৰ চলাই নিবলৈ কৰা কষ্ট। সেয়েহে সি সিদ্ধান্ত লয় দেউতাকক বিচাৰি যাব! দেউতাকক বিছাৰি আনি মাকক “বিশেষ উপহাৰ” দিব। দেউতাকতকৈ মাকৰ বাবে “বিশেষ উপহাৰ” কি হ’ব পাৰে!
বুঙে তাৰ ঘনিষ্ঠ বন্ধু ৰাজুৰ (এজন মাৰোৱাৰী ল’ৰা) সৈতে দেউতাকৰ সন্ধানত এক দুঃসাহসিক যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে। সিহত দুজন গৈ ভৌগোলিক সীমাৰেখাই পাৰ হয়, ম্যানমাৰত প্ৰৱেশ কৰে। । [বুঙৰ এই যাত্ৰাত পৰিচালকে জাতিগত বৈষম্য, সীমা সমস্যা আৰু মণিপুৰৰ সামাজিক জটিলতা পৰিপাটিকৈ স্পষ্ট কৰিছে।] দেউতাকক বিছাৰি পাই; কিন্তু বুঙে কল্পনা নকৰা পৰিবেশত। দেউতাকে দৰাচলতে বুং, বুঙৰ মাকক ত্যাগ কৰি আন এগৰাকী মহিলাৰ সৈতে বিয়া হৈ এখন নতুন সংসাৰ পাতিছে। সুখত আছে! [বুঙৰ পক্ষে সহ্য কৰিব নোৱাৰা বাস্তৱৰ এই কঠিন সত্যক কেমেৰাৰ ভাষাৰে বলিষ্ট ৰূপত পৰ্দালৈ আনিছে।] দেউতাকক সেই পৰিবেশত দেখি বুঙে কিশোৰৰ দৰে স্বাভাৱিক আচৰণ নকৰিলে। হুলস্থুল নকৰিলে। মনে মনে তাৰ পৰা গুচি আহে। সি অনুভৱ কৰে– সত্যটো জনোৱাতকৈ মাকক মানসিক শক্তি দিয়াটোহে বেছি প্ৰয়োজনীয়। ঘৰলৈ উভতি আহি বুঙে মাকক কয়– দেউতাক নাই। । [ৰূপালী গল্পটোত ফ্লেছবেকৰ ব্যৱহাৰ অতি কম আৰু সংযত।] আহিছো “চৰিত্ৰ নিৰ্মাণ” প্ৰসংগলৈ। প্ৰতিটো চৰিত্ৰয়ে Relatable, বাস্তৱিক। প্ৰতিটো চৰিত্ৰকে কাহিনী-ৰেখাত পৰিপাটিকৈ সংযোগ কৰিছে, বক্তব্য ৰখাত ব্যৱহাৰ কৰিছে। ৰাজুৰ হঁতক আজিৰ তাৰিখতো মনিপুৰৰ “সমাজে” বাহিৰৰ মানুহ বুলিয়ে কয়। ৰাজুৰ দেউতাকৰ মুখতি দিয়া সংলাপত এই কথা স্পষ্ট।

বুং
মন্দাকিনী চৰিত্ৰটো কেৱল বুঙৰ মাক নহয়, প্ৰতিবাদৰ শক্তি থকা আধুনিক মনৰ নাৰীৰ প্ৰতীক। বুঙকে ধৰি কিশোৰ-কিশোৰী অভিনেতাৰ অভিনয় ৰূপালী সৌন্দৰ্যলৈ ৰূপান্তৰ কৰাত পৰিচালক সফল। চুই যোৱা আন এটা দিশ– ৰূপালী গল্পটোৰ আৰম্ভনিৰে পৰা বুঙে ব্যৱহাৰ কৰা “কেটেপা” (চাইৰং/ গোলাইল) -ক “চৰিত্ৰ”লৈ ৰূপান্তৰ কৰিছে, কাহিনীক গতি দিয়াত ব্যৱহাৰ কৰিছে। বুঙক দেউতাকৰ সন্ধান দিছে “কেটেপা” চৰিত্ৰটোই।
এই খিনিতে চৰ্চাৰ প্ৰয়োজন– চিনেমেটিক এম্পাথি (Cinematic Empathy) নিৰ্মাণত প্ৰয়োগ কৰা আৱহ সংগীত আৰু পাৰ্শ্ব শব্দ (Sound effect) প্ৰসংগ। কাহিনী-গতিৰ মুড বুজি সংগীত পৰিচালকে মনিপুৰৰ থলুৱা সুৰ-বাদ্যযন্ত্ৰৰ প্ৰয়োগত গুৰুত্ব দিছে। তেনেদৰে কাহিনী-গতিৰ মুড মনত ৰাখি চাউণ্ড ডিজাইনাৰে কৃত্ৰিম শব্দতকৈ বাস্তৱিক শব্দৰ ব্যৱহাৰত অধিক গুৰুত্ব দিছে। কেইবাটাও ছিকুৱেন্সত, বিশেষভাৱে উল্লেখ কৰিব পাৰি বুঙে পিতৃৰ সন্ধানত কৰা যাত্ৰাৰ সময়ত (চৰিত্ৰৰ অৱস্থা বুজাবলৈ) মৌনতা আৰু মৃদু শব্দৰ সংমিশ্ৰণ চুই যোৱাকৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে।
মুলতঃ কাহিনী কোৱাৰ শৈলী, চৰিত্ৰ নিৰ্মাণৰ লগতে শব্দ প্ৰয়োগৰ বিচক্ষণতাৰ বাবে সুৰীয়া, চুই যোৱা চিত্ৰায়ণ (যাক ক’ব পাৰি– “Moving portrayal”) -লৈ ৰূপান্তৰ হৈছে লক্ষ্মীপ্ৰিয়া দেৱীৰ এই চিনেকৰ্ম।

]]>
https://rupaliparda.com/archives/32956/feed 0 32956