মৰমৰ দেউতা | ১৫ মে’ৰ পৰা অসমৰ চিত্ৰগৃহত | –উৎপল মেনা

“চাইকেলৰ টিলিঙা হৈ
সময়ে সকিয়াব
নিউটনৰ দিহাটি লৈ
ঠেলিলে চলি যাব…”
—গীতটোৰ প্ৰথম চাৰিটা শাৰী। “আৱেগ” প্ৰকাশ। চিনেমা (উপন্যাস খনত পঢ়া, পৰিচালকৰ সৈতে কথা পাতি অনুভৱ কৰা) খনৰ কাহিনী-ৰেখা মনত ৰাখি এনেদৰে ক’ব পাৰোঁ: “চাইকেলৰ টিলিঙা…”– দৈনন্দিন, সৰল শব্দচিহ্ন। স্পষ্ট– সময়ৰ আগমনৰ সংকেত। চিনেমাখনত প্ৰদীপ বৰুৱাৰ দূৰত্বত থকা জীৱন— এই “সকিয়নি”ৰ দৰে; “সময়” আগবাঢ়ে! এই “সময়ে”তে পৰিয়ালৈ জটিল সমস্যা আহে। (“temporal consciousness” স্পষ্ট।)
“জীৱনৰ চকা ঘুৰিব
হেপাহৰ বাটত…” (“Narrative Compression device” প্ৰতিষ্ঠা।)
পিতৃ সন্তনুৰ সংগ্ৰাম, পুত্ৰ পাৰ্থৰ অবক্ষয়, পৰিয়ালৰ ভাঙোন– এই “চকা”ৰ গতিৰ মাজতেই স্পষ্ট।
পাৰ্থৰ বিপথগামিতা, তাৰ অন্তৰ্নিহিত শূন্যতা– “হেপাহৰ বাট”ৰেই অপ্ৰাৰ্থিত অধ্যয়।

“এহাতৰ খালী মোনা খন
দুহাতে লব…” –গীতটোৰ কেন্দ্ৰীয় ৰূপক।
— পিতৃৰ অনুপস্থিতিত পৰিয়ালৰ দায়িত্ব পাৰ্থই ল’ব! পিতৃৰ আকাংক্ষা! কিন্তু ৰূপালী গল্পটোত পিতৃৰ এই পূৰণ সহজ নহয়; পাৰ্থৰ সহিংস আচৰণে পিতৃৰ মনৰ শূন্যতাক আৰু গভীৰ কৰি তোলে।

“সৌৰজগতৰ ভাল বেয়া ভাবিস্থল যে সময় এইয়া
অজ্ঞতাৰ এন্ধাৰ দ কুঁৱাৰ
বাহিৰত আছে
পোহৰৰ এখন পৃথিৱী…” (সংঘাত আৰু আত্ম-অনুসন্ধান স্পষ্ট)
পাৰ্থৰ হিংসা, মাক-ভনীয়েকৰ ওপৰত অত্যাচাৰ– “অজ্ঞতাৰ এন্ধাৰ কুঁৱা”। কিন্তু এই অন্ধকাৰত শেষ নহয়। পোহৰ বাট আছে।
[পোহৰে কাহিনীৰ নৈতিক প্ৰশ্নসমূহ উন্মোচন কৰিব! বিশেষকৈ আৰক্ষীৰ তদন্তৰ সময়ত।] “সহানুভূতিযে তৰে য’ত আকাশ
আৱেগৰ টোপোলা হৈ
ন মাহেই মাথোঁ নহয়
প্ৰসৱৰ যাতনা লৈ
হাঁহিবোৰ তুমি তনয়… (মাতৃত্ব, শৰীৰ আৰু মনৰ একেলগ যন্ত্ৰণা, সহানুভূতিৰ নৈতিকতা)
–এই শাৰী কেইটাই বেছিকৈ চুই গৈছে।
“আকাশ”– নৈতিক, মানৱিক পৰিসৰ।
“সহানুভূতিযে তৰে”– এই জীৱন বাটত টিকি থাকিবলৈ সহানুভূতিহে মূলমন্ত্ৰ।
ৰূপালী গল্পটোত পাৰ্থৰ সহিংসতা এই “সহানুভূতিৰ আকাশ”ৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত। এই খিনিতে গীতিকাৰে “নৈতিক বৈপৰীত্য” নিৰ্মাণ কৰিছে। “কি হোৱা উচিত! কি হৈ আছে!”
আৰু “আৱেগ”!
আৱেগ মুক্ত নহয়, সঞ্চিত যন্ত্ৰণা।
“ন মাহ”ৰে যাতনা নহয়, মাতৃত্ব– নিৰন্তৰ যন্ত্ৰণা! যন্ত্ৰণাৰ মাজত মৰম, “হাঁহিবোৰ তুমি”– মাকৰ বাবে সুখৰ উৎস।

“ক্রমজম কদাপি নহয়
চিনাকি কাৰো
বিবেকৰ অনুমতি লৈ স্বাধীন
চেতনা হব…” (ৰূপালী গল্পটোৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দাৰ্শনিক বিন্দু।)
ৰক্ত-সম্পৰ্ক যথেষ্ট নহয়। পাৰ্থ সন্তনুৰ সন্তান। কিন্তু পাৰ্থৰ আচৰণ দেউতাকৰ বাবে, পৰিয়ালৰ বাবে গ্ৰহণযোগ্য নহয়। অস্বীকাৰ কৰে। পিতৃৰ ভয়ংকৰ সিদ্ধান্ত– নিজৰ পৰিয়ালক নিজৰেই তেজৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ, নৈতিকভাৱে বুজোৱাৰ।

“এদিন
বুজিব
এদিন
সিও যুজিব
এদিন
জীৱন ফুলিব…” (পুনৰাবৃত্তি, আশা)

এই পুনৰাবৃত্তি মূল বিষয়বস্তু। কাহিনী-ৰেখাৰ প্ৰথম বিন্দুৰ পৰা শেষ বিন্দুলৈ বিস্তৃত। স্পষ্ট– পাছলৈ ঠেলি দিয়া আশা!
পাৰ্থৰ জীৱন, পৰিয়ালৰ যন্ত্ৰণা, পিতৃৰ সিদ্ধান্ত– এই সকলোবোৰৰ মাজতো “গীত”টোৱে কয়, “এদিন জীৱন ফুলিব”। বুজাবুজি, মুক্তি সম্ভৱ!
“Narrative Song”। স্পষ্ট হৈছে কাহিনীৰ অন্তৰ্গত কথক, দাৰ্শনিক ভাষ্য, আৱেগিক মেৰুদণ্ড।
গীতটোৰ কথা ইবছন লাল বৰুৱাৰ, সুৰ আৰু কণ্ঠ ক্ৰমে অৰ্ণৱ বশিষ্ঠ, বিশ্ৰুত শইকীয়াৰ।
অনুভৱ কৰা কাহিনী-ৰেখা:
অৰুণাচলৰ এখন সৰু চহৰত কৰ্মৰত প্ৰদীপ বৰুৱাই জীৱন সংগ্ৰাম চলাই থাকে, পৰিয়ালটোৰ পৰা আঁতৰত থকি।
পৰিয়াল বুলিবলৈ– বৰুৱাৰ পত্নী, কন্যা আৰু পুত্ৰ পাৰ্থ। পাৰ্থ অবাটে যায়। মদ্যপান কৰে, ধ্বংসাত্মক আচৰণত কৰে। পিতৃৰ অনুপস্থিতিত পাৰ্থই মাক আৰু ভনীয়েকক অত্যাচাৰ কৰে। পাৰ্থৰ বাবেই ঘৰখনৰ সৈতে বৰুৱাৰ আৱেগিক সম্পৰ্কৰ দূৰত্ব বাঢ়ে। পৰিয়ালটো সমস্যাৰ মাজত সোমাই পৰে।… এদিন পাৰ্থক কোনেৱে প্ৰহাৰ কৰে। চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি কৰোৱা হয়। –কোনে পাৰ্থক নিৰ্মমভাৱে আক্ৰমণ কৰিছিল! আৰক্ষীৰ তদন্ত আৰম্ভ কৰে। আৰক্ষীৰ সন্মুখত পাৰ্থৰ মাক-দেউতাক। কাহিনী-ৰেখাৰ গতিত উন্মোচন হয়– লুকাই থকা সত্য, আভ্যন্তৰীণ সংঘাত, আৰু এজন পিতৃয়ে নিজৰ পৰিয়ালক নিজৰ তেজৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ হতাশজনক প্ৰচেষ্টা।
কাহিনীৰ শিপা– ড° ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়াৰ একে নামৰ উপন্যাস। উপন্যাস খনৰ মূল চৰিত্ৰ বিপুলক পাৰ্থলৈ ৰূপান্তৰ কৰিছে। চৰিত্ৰটো নিৰ্মাণ কৰিছে বোধিসত্ত্ব শৰ্মাক লৈ। প্ৰদীপ বৰুৱাৰ চৰিত্ৰটো নিৰ্মাণ কৰিছে অভিজ্ঞ অভিনেতা মিণ্টু বৰুৱাক লৈ। কাহিনী-ৰেখাক গতি দিবলৈ আন কেইটামান চৰিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰিছে অপৰ্ণা দত্ত চৌধুৰী, অৰুণ নাথ, গৌৰৱ বৰা, কুল কুলদীপক লৈ। হিমজ্যোতি তালুকদাৰে পৰিচালনা কৰা এই চিনেমা খনৰ প্ৰযোজক মমতা মহিলাৰী। এই চিনেমা খন চিত্ৰগৃহলৈ আহিব অহা অহ ১৫ মে’ত।