যতীন বৰা | আকৌ ভ্ৰাম্যমাণ মঞ্চত

২০২৭–২৮ নাট্যবৰ্ষত ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰত পুনৰ অভিনয় কৰিব যতীন বৰাই। —এইবাৰ ইতিহাস থিয়েটাৰত। খবৰটো শুনিবলৈ হয়তো সাধাৰণ; এগৰাকী জনপ্ৰিয় অভিনেতাই নতুন নাট্যবৰ্ষত এখন ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰ মঞ্চত অভিনয় কৰিব। কিন্তু যতীন বৰাৰ ক্ষেত্ৰত এই উভতি অহাৰ তাৎপৰ্য অলপ বেলেগ। কাৰণ ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ তেওঁৰ বাবে কেৱল অভিনয়ৰ এটা মাধ্যম নহয়; এই মঞ্চৰ সৈতেই জড়িত তেওঁৰ অভিনয়-জীৱনৰ আৰম্ভণি, অভিনেতা হিচাপে নিজকে গঢ়ি তোলাৰ সময় আৰু দৰ্শকৰ সৈতে পোনপটীয়া সম্পৰ্কৰ এক দীঘলীয়া অধ্যায়।
১৯৯৪–৯৫ নাট্যবৰ্ষত হেঙুল থিয়েটাৰৰ জৰিয়তে ভ্ৰাম্যমাণৰ মঞ্চত ভৰি দিয়া যতীন বৰা সেই সময়ত আজিৰ দৰে প্ৰতিষ্ঠিত চিনেমা-অভিনেতা নাছিল। সন্মুখত আছিল বিশাল মঞ্চ, প্ৰত্যক্ষ দৰ্শক আৰু প্ৰতিটো নিশাই নিজকে প্ৰমাণ কৰাৰ কঠিন দায়িত্ব। ‘মাজনিশাৰ চিঞৰ’ৰ দৰে নাটকৰ সৈতে জড়িত সেই সময়ছোৱাই তেওঁৰ মঞ্চাভিনয়ৰ ভেটি গঢ়াত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল।
ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰ অভিনয়ৰ প্ৰকৃতি চিনেমাৰ অভিনয়তকৈ সম্পূৰ্ণ পৃথক। কেমেৰাই মুখৰ অতি সূক্ষ্ম অভিব্যক্তিও ধৰি ৰাখিব পাৰে; প্ৰয়োজন হ’লে এটা দৃশ্য পুনৰ গ্ৰহণৰ সুযোগ থাকে। কিন্তু মঞ্চত অভিনেতাৰ হাতত তেনে কোনো সুবিধা নাথাকে। দূৰৰ শেষ শাৰীত বহি থকা দৰ্শকৰ ওচৰলৈকে সংলাপ, কণ্ঠ, শৰীৰী ভাষা আৰু আবেগ একে মুহূৰ্ততে পঠিয়াব লাগে। ভুলৰ পাছত ‘পুনৰ টেক’ নাই। সেয়েহে ভ্ৰাম্যমাণৰ মঞ্চই যতীন বৰাক কেৱল অভিনয়ৰ সুযোগেই দিয়া নাছিল, এগৰাকী অভিনেতা হিচাপে শৃংখলিত আৰু পৰিণত হোৱাৰ এক কঠিন প্ৰশিক্ষণো দিছিল।
হেঙুলৰ পাছত ১৯৯৫–৯৬ আৰু ১৯৯৬–৯৭ নাট্যবৰ্ষত তেওঁ আৱাহন থিয়েটাৰৰ সৈতে জড়িত হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত আশীৰ্বাদ থিয়েটাৰতো অভিনয় কৰে। তাৰ পাছত কহিনুৰ থিয়েটাৰৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্ক গঢ়ি উঠে। ২০০৭–০৮ নাট্যবৰ্ষৰ ‘অবুজ দৰা, অচিন কন্যা’ তেওঁৰ ভ্ৰাম্যমাণ অভিনয়-জীৱনৰ উল্লেখযোগ্য সংযোজন। নাটকখনত একাধিক চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰাৰ অভিজ্ঞতাই তেওঁৰ অভিনয়-দক্ষতাৰ আন এটা দিশ দৰ্শকৰ সন্মুখলৈ আনিছিল। একেখন নাটকত পৃথক চৰিত্ৰৰ স্বভাৱ, কণ্ঠ, গতি, শৰীৰী ভাষা আৰু মানসিকতা বিশ্বাসযোগ্যভাৱে পৃথক কৰি তোলাটো এগৰাকী অভিনেতাৰ বাবে সহজ কাম নহয়।
ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰ সৈতে যতীন বৰাৰ সম্পৰ্ক ইয়াতে থমকি ৰোৱা নাছিল। ২০০৯–১০ত পুনৰ কহিনুৰ, ২০১০–১১ত আশীৰ্বাদ, ২০১১–১২ আৰু ২০১২–১৩ত ভাগ্যদেৱী আৰু ২০১৩–১৪ত ইতিহাস থিয়েটাৰৰ সৈতে তেওঁৰ নাম জড়িত হয়। ২০১৬–১৭ নাট্যবৰ্ষত তেওঁ থিয়েটাৰ সূৰ্যৰ মঞ্চতো অভিনয় কৰে। অৰ্থাৎ ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰ যাত্ৰাত তেওঁ কেৱল এখন দলৰ সৈতে সীমাবদ্ধ নাছিল; সময় আৰু প্ৰযোজনাৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি বিভিন্ন দলৰ মঞ্চত নিজৰ অভিনয়ৰ পৰিসৰ বিস্তাৰ কৰিছিল।
ইফালে চিনেমাৰ ক্ষেত্ৰতো যতীন বৰাৰ পৰিচয় ক্ৰমে শক্তিশালী হৈ উঠিছিল (পৰিচালক হিচাপেও সফল হৈছিল)। অসমীয়া চিনেমাত তেওঁ নিজৰ এক সুকীয়া স্থান নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু জনপ্ৰিয় অভিনেতা হিচাপে তেওঁৰ পৰিসৰো বাঢ়িছিল। তথাপি চিনেমাৰ ব্যস্ততা আৰু জনপ্ৰিয়তাই তেওঁক মঞ্চৰ পৰা সম্পূৰ্ণ বিচ্ছিন্ন কৰিব নোৱাৰিলে। কাৰণ মঞ্চৰ অভিজ্ঞতা তেওঁৰ অভিনয়-সত্তাৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত।
চিনেমাত দৰ্শক আৰু অভিনেতাৰ মাজত কেমেৰা থাকে; থিয়েটাৰত দুয়োৰ মাজত থাকে মাত্ৰ মঞ্চৰ দূৰত্ব। দৰ্শকৰ হাঁহি, হাতচাপৰি, নীৰৱতা বা উত্তেজনা অভিনেতাই অভিনয় কৰি থকা সময়তেই অনুভৱ কৰিব পাৰে। এই তাৎক্ষণিক প্ৰতিক্ৰিয়াই মঞ্চাভিনয়ক এক বিশেষ অভিজ্ঞতালৈ ৰূপান্তৰ কৰে। সম্ভৱতঃ এই পোনপটীয়া সম্পৰ্কটোৱেই যতীন বৰাক বাৰে বাৰে ভ্ৰাম্যমাণৰ মঞ্চৰ ওচৰলৈ ঘূৰাই আনে।
দীৰ্ঘ বিৰতিৰ পাছত ২০২৪–২৫ নাট্যবৰ্ষত যতীন বৰাই পুনৰ ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰত অভিনয় কৰে। দল আছিল ইতিহাস থিয়েটাৰ। সেই নাট্যবৰ্ষৰ ইতিহাস থিয়েটাৰৰ নাট্যসূচীত আছিল ‘জুয়ে পোৰা মানুহ’, ‘মহাৰাজ’ আৰু ‘মহাবীৰ লাচিত’। ইয়াৰে ‘মহাৰাজ’ নাটকত যতীন বৰাৰ অভিনয়ে বিশেষ চৰ্চা লাভ কৰে। বহুদিনৰ পাছত তেওঁক পুনৰ ভ্ৰাম্যমাণৰ মঞ্চত দেখা পোৱাটো দৰ্শকৰ বাবেও আছিল এক স্মৰণীয় অভিজ্ঞতা। ইয়াত যেন পুৰণি মঞ্চ আৰু পুৰণি অভিনেতাৰ মাজত এটা নতুন সংযোগ স্থাপন হৈছিল।
কিন্তু সেই প্ৰত্যাৱৰ্তন সাময়িক নহয়। ২০২৭–২৮ নাট্যবৰ্ষতো যতীন বৰাই ইতিহাস থিয়েটাৰৰ সৈতে ভ্ৰাম্যমাণৰ মঞ্চত অভিনয় কৰিব। ১৯৯৪ত হেঙুলৰ মঞ্চত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা এগৰাকী অভিনেতাই ৩৩ বছৰৰো অধিক সময়ৰ পাছত আকৌ ভ্ৰাম্যমাণৰ মঞ্চত উপস্থিত হ’ব—এই সময়ৰ ব্যৱধানটোৱেই ঘটনাটোক বিশেষ কৰি তোলে।
১৯৯৪ৰ যতীন বৰা আৰু ২০২৭ৰ যতীন বৰাৰ মাজত আছে দীঘলীয়া অভিজ্ঞতা। মাজৰ সময়ছোৱাত তেওঁ বহু চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছে, চিনেমাৰ পৰ্দাত নিজৰ পৰিচয় সুদৃঢ় কৰিছে আৰু অসমীয়া অভিনয় জগতত এটা নিৰ্দিষ্ট স্থান লাভ কৰিছে। কিন্তু মঞ্চত উঠাৰ মুহূৰ্তত এই পৰিচয়বোৰৰ বাহিৰেও তেওঁ পুনৰ এগৰাকী অভিনেতা হৈ পৰে—দৰ্শকৰ সন্মুখত, পোহৰৰ তলত আৰু এটা জীৱন্ত মুহূৰ্তৰ ভিতৰত।
এইখিনিতে যতীন বৰাৰ ভ্ৰাম্যমাণ-যাত্ৰাৰ তাৎপৰ্য আছে। এয়া কেৱল এগৰাকী অভিনেতাৰ এখন নাট্যদলৰ পৰা আন এখন নাট্যদললৈ যোৱা-অহাৰ ইতিহাস নহয়। ইয়াৰ মাজেৰে অসমৰ ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰো এটা পৰিৱৰ্তিত সময় দেখা যায়। ১৯৯০ৰ দশকত যি মঞ্চত তেওঁ অভিনয় আৰম্ভ কৰিছিল, সেই মঞ্চৰ প্ৰযোজনা, প্ৰযুক্তি, অভিনয়ৰ ধৰণ, দৰ্শকৰ ৰুচি আৰু তাৰকা-অভিনেতাক লৈ থকা ধাৰণাৰো যথেষ্ট পৰিৱৰ্তন হৈছে। সেই পৰিৱৰ্তনৰ মাজতো মঞ্চই যতীন বৰাৰ বাবে নিজৰ আকৰ্ষণ অটুট ৰাখিছে।
চিনেমাই এগৰাকী অভিনেতাৰ অভিনয় সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিব পাৰে; কিন্তু থিয়েটাৰে প্ৰতিটো নিশা অভিনেতাক নতুনকৈ অভিনয় কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। প্ৰতিটো প্ৰদৰ্শন এক নতুন পৰীক্ষা, নতুন দৰ্শক আৰু নতুন মুহূৰ্ত। সেয়েহে মঞ্চলৈ উভতি অহা মানে অতীতলৈ উভতি যোৱা নহয়; বৰং নিজৰ অভিনয়-সত্তাক আকৌ এবাৰ দৰ্শকৰ সন্মুখত পৰীক্ষা কৰা।
হেঙুলৰ পৰা আৱাহন, আশীৰ্বাদ, কহিনুৰ, ভাগ্যদেৱী, ইতিহাস আৰু থিয়েটাৰ সূৰ্যলৈ—যতীন বৰাৰ ভ্ৰাম্যমাণ-যাত্ৰা বিভিন্ন পৰ্যায় অতিক্ৰম কৰি আকৌ ইতিহাস থিয়েটাৰলৈ আহি উপস্থিত হৈছে। ২০২৭–২৮ত তেওঁ পুনৰ মঞ্চত উঠিব। এই উভতি অহাক হয়তো সেয়েহে এটা বাক্যতে ক’ব পাৰি—যতীন বৰাই মঞ্চ এৰি যোৱা নাই; তেওঁ সময়ৰ ব্যৱধানত মঞ্চৰ পৰা আঁতৰি গৈছে, কিন্তু মঞ্চৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কটো কেতিয়াও সম্পূৰ্ণ ছিন্ন হোৱা নাই।